Στους ωραίους, των Ωραίων βουνών της Πίνδου. Ήγουν: Α + Γ= Ένα.

γράφει ο Βαγγέλης Μπάκας

Είχα την τιμή, παρότι νεαρής ηλικίας, να οργώσω την γη με το αλέτρι και με υποζύγια τα δυο μου βόδια! Να σπείρω το σιτάρι! Να το λιπάνω! Να το θερίσω! Να κουβαλήσω τα δεμάτια με το ξυλάμαξο στο αλώνι! Και να τα αλωνίσω, μέχρι να ξεχωρίσει ήρα από το στάρι!
Πολύς ο ιδρώτας μέχρι να φτάσει το σιτάρι στο μύλο και να επιστρέψει σε αλεύρι! Κι αφού γεμίσει το αμπάρι, να το περιλάβει πλέον η νοικοκυρά να το μετατρέψει σε ψωμί, σε πίτες, κουλουράκια, γλυκά και ένα σωρό άλλα πεντανόστιμα εδέσματα.
Εκείνο το ψωμί δεν είχε πλέον καμιά σχέση με το σημερινό, ακόμα και σχηματικά. Πρώτον, το καρβέλι ήτανε τεράστιο με τη βούλα στη μέση, και η οποία έμοιαζε καταπληκτικά με αφαλό κοιλίας.
Όλα τα σπίτια της επαρχίας είχαν κάποιο ατομικό φούρνο. Κι αν φούρνιζε μια νοικοκυρά, τότε μοσχοβολούσε η γειτονιά!
Κι όμως, ενώ το προϊόν αυτό αποτελεί την βάση της τροφής της ελληνικής οικογένειας έχει υποτιμηθεί παντελώς. Και τι δεν βλέπουμε καθημερινά στην τηλεόραση! Πότε όμως θα δούμε μια θεριζοαλωνιστική μηχανή, για να μάθουν τα παιδιά και τα εγγόνια μας την διαδικασία της παραγωγής του σιταριού και της παρασκευής του ψωμιού! Να γιατί κάποια παιδιά νομίζουν πως τα στραγάλια βγαίνουν από την στραγαλιά.
Κατά την γνώμη μου, οι αγρότες της παραδοσιακής καλλιέργειας της γης έπρεπε να είναι οι εφοπλιστές της ξηράς!
Να τι εμπεριέχουν τα τρία βασικά γεύματα κάθε οικογένειας:
Θα αρκεστώ στο πρωινό: Ψωμί, γάλα, μέλι, βούτυρο, τσάι, αυγά, τυράκι, κέικ, κλπ, είναι όλα γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα. Κι αν είναι χωριάτικα πλέον, και αγνά, μοσχοβολούν.
Δυστυχώς όμως δεν ισχύει το ίδιο και για τον καημένο τον γεωργό. Του τα παίρνουνε όλα, και μάλιστα σε εξευτελιστική τιμή! Ενώ την κοπριά για τα λουλούδια, της κυρίας με τα βαμμένα νύχια, κι εντελώς δωρεάν! Τι να πει κανείς! Θα πω όμως εγώ. Χίλιες φορές χωνεμένη κοπριά, παρά αχώνευτη νεόπλουτη νοικοκυρρά!
Τα μόνα βιομηχανικά προϊόντα στο μεσημεριανό τραπέζι του γεωργού είναι πλέον τα αυτοκινητάκια, τύπου Μακ Κουήν, των εγγονών.
Σήμερα, όταν θέλεις να μάθεις το επάγγελμα κάποιου τον ρωτάς πλέον ευθέως: Με τι ασχολείσαι; Και σου απαντά ανάλογα με το επάγγελμα.
Στα παλιά τα χρόνια όμως να τι λέγανε για κάποιον εργαζόμενο: Πού τρως ψωμί; Και εάν επρόκειτο για τσοπάνη χωρίς κοπάδι, του λέγανε: Σε ποιον τσέλιγκα βγάζεις τον επιούσιο;
Οι οικογενειάρχες οι οποίοι εξασφάλιζαν τον επιούσιο από θέρο σε θέρο ήτανε οι πρώτοι νοικοκύρηδες στα παλιά τα χρόνια!
Πόσο πολύ με λυπεί όταν βλέπω κάποιους στις εστίες, στα συμπόσια, τους γάμους, κ. λ. π, να πετάνε ένα κομμάτι ψωμιού για να ειδοποιήσουν κάποιον που δεν τους ακούει! Λες και είναι ένα κομμάτι πέτρας, ξύλου κλπ. Πού είναι ο σεβασμός! Ze respect du pain, μας έλεγε η Γαλλίδα.
Ο ζευγολάτης, πριν μπήξει το υνί στη γη έκανε στο σταυρό του, και μια ευχή να είναι η σοδειά καλύτερη από την προηγούμενη.
Το τίμημα του ψωμιού, στα χρόνια της φτώχειας και της στέρησης, ήτανε ιεροτελεστία απίστευτη για τα σημερινά δεδομένα.
Μόλις καθότανε η οικογένεια γύρω από το τραπέζι (κυρίως πολύτεκνη) ο παππούς, ή και ο πατέρας, είχε το γενικό πρόσταγμα. Κανένας δεν άγγιζε πιρούνι ή κουτάλι εάν δεν ξεκινούσε ο πάτερ φαμίλιας. Και πριν βάλει τον ευλογητό με το σταυροκόπημα, η νοικοκυρά του πρόσφερε το καρβέλι λέγοντας:
«Χώρισε άντρα το ψωμί!».
Χώρισε! Ούτε κόψε, ούτε σπάσε! Χώρισε! Το ψωμί δεν το κόβανε. Κι ας μην είχε αίμα! Είχε όμως ψίχα και ψυχή!…
Η νοικοκυρά, πριν κάνει οποιαδήποτε δουλειά, μάζευε τις ψίχες για τις κότες, ενώ τα μεγαλύτερα αποφάγια για τα μεγαλύτερα ζώα. Τίποτα δεν πήγαινε χαμένο.
Είναι τυχαίο άραγε που κατά τη δεκαετία του πενήντα και του εξήντα τα σκουπίδια των Γρεβενών τα μάζευε ένα ιππήλατο δίτροχο κάρο! Σήμερα η κάθε γειτονιά θέλει ένα φορτηγό!
Θέλετε και μια άλλη σύγκριση με τα σημερινά δεδομένα! Χρονιάρα μέρα πλέον, και τα παιδιά ακόμα να επιστρέψουν για να κάνουν το έθιμο της κοπής της βασιλόπιτας. Να και η πίκρα των γονιών, αφού θα φάνε μόνοι τους, και θα κοιμηθούν φαρμακωμένοι. Κι όταν τα παιδιά θα ξυπνήσουν αργά, αφού είχαν πλέον φάει κάπου έξω, θα πάρουν για πρωινό άλλη μία μερίδα τάμπλετ. Θα τραβάνε τις εικόνες με τον δείκτη, λες να καθαρίζουν φακές!
Σημεία των καιρών και τεράστια παρακμιακά σημάδια! Πάει λοιπόν και η οικο-γένεια. Μας την πήρανε οι οχτροί, και μας αφήσανε τα γένια!

Παρόλα αυτά ο Έλληνας τρώει πάρα πολύ ψωμί. Κι ο λόγος! Επειδή είναι φθηνό. Άρα ψωμοζεί!
Ο Γάλλος τρώει πολύ κρέας, γιατί είναι φθηνό. Άρα Σαρκοζεί!…
Άκουσα πως τον έχουν για την μπουζού! Άραγε θα σαρκοζεί στην φυλακή, ή θα τον ταράξουν πλέον στην γαλέτα! Εκτός κι αν επιτρέψουν στην κυρία Κάρλα Μπρούνι να του πηγαίνει φαγητό στην φυλακή κρυφά σε τάπερ!

Μόνο όσοι στερήθηκαν το ψωμί, ή κοπίασαν για την απόκτηση του, το εκτιμούν. Να τι λέει η προσευχή της Κυριακής:
«Τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν ΣΗΜΕΡΟΝ» είπε ο Χριστός μας.
«Αιτείτε και δοθήσετε» λέει η Αγία Γραφή. Γιατί όμως ο Θεούλης γύρισε την πλάτη στους ταπεινούς, νηστικούς και καταφρονημένους, όπως και το ΚΚΕ στον καπιταλισμό!
Άμα το μάθω θα σας το πω!
Να μην θλίβομαι αφάνταστα, όταν βλέπω εκείνα τα λιπόσαρκα παιδιά της Λωρίδας της Γάζας να αποχωρούν με άδειες τι καραβάνες! Αιδώς Αργείοι! Μην αργείτε… Επιτρέπεται να πεθαίνουν σήμερα τα παιδάκια από πείνα!

Υ.Γ. Η λωρίδα της Γάζας είναι τίτλος μυθιστορήματός μου με χρονολογία έκδοσης το 1994. Υπάρχει στην Δημόσια βιβλιοθήκη. Καμιά σχέση όμως με την σημερινή και κατακερματισμένη λωρίδα…