Του δασκάλου Ηλία Γάγαλη

Με βαθιά θλίψη η εκπαιδευτική κοινότητα, ο κόσμος των γραμμάτων και η κοινωνία των Γρεβενών και της Δυτικής Μακεδονίας αποχαιρετούν τον Κώστα Δόρτσιο, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 13 Νοεμβρίου 2026 στην Ελβετία, σε ηλικία 77 ετών. Υπήρξε ένας άνθρωπος που υπηρέτησε με σπάνιο ήθος, επιστημονική κατάρτιση και ανιδιοτέλεια τόσο την παιδεία όσο και την ιστορική και πολιτιστική μνήμη του τόπου του.

Παιδικά χρόνια, οικογενειακές ρίζες και σπουδές

Γεννήθηκε στις 21 Μαρτίου του 1949 στον Άγιο Γεώργιο (Τσούρχλι) Γρεβενών, μια ιστορική χρονιά κατά την οποία έληγε ο Εμφύλιος Πόλεμος και η ελληνική ύπαιθρος προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές της και να σταθεί ξανά στα πόδια της. Ήταν γιος του Νικολάου —ο οποίος ασκούσε καθήκοντα αγροτικού διανομέα στο Ταχυδρομικό Γραφείο Αγίου Γεωργίου Γρεβενών— και της Μαρίας. Το 1956, όταν ο Κώστας ήταν μόλις 7 ετών, ο πατέρας του έφυγε πρόωρα από τη ζωή. Μένοντας ορφανός σε τόσο τρυφερή ηλικία, τη φροντίδα και την ανατροφή του ανέλαβαν η μητέρα του, Μαρία, και οι δύο μεγαλύτερες αδερφές του: η αείμνηστη Ευανθία Πλιάκου (που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών) και η δασκάλα Χρυσούλα Ντίνα. Ως ο μοναδικός άνδρας της οικογένειας, ανέλαβε καθήκοντα υπευθυνότητας από πολύ μικρός, σφυρηλατώντας από νωρίς τον χαρακτήρα και την εργατικότητά του.

Το όνομά του το πήρε από τον παππού του, Κωνσταντίνο, κουβαλώντας παράλληλα τη ζωντανή ιστορική μνήμη της οικογένειάς του, όπως τη θυσία του αδερφού του παππού του, Ιωάννη, στη Μικρασιατική Εκστρατεία το 1922.

Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε στο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Γεωργίου Γρεβενών —το οποίο κατά το έτος της αποφοίτησής του λειτουργούσε ως 4/θέσιο— έχοντας δασκάλους τους Βασίλη Φάσσα, Θωμαΐδα Κούγια, Γεωργία Μπάκα και Παναγιώτη Καραγιάννη, οι οποίοι έβαλαν τα πρώτα θεμέλια της παιδείας και της αγάπης του για τη γνώση. Συνέχισε τις εγκύκλιες σπουδές του στο ιστορικό Γυμνάσιο Γρεβενών (1962-1967) (τη διαδρομή του οποίου έμελλε αργότερα να καταγράψει με ιδιαίτερη αγάπη), ενώ η κλίση του στις θετικές επιστήμες τον οδήγησε το 1967 στο Μαθηματικό Τμήμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου ολοκλήρωσε τις πανεπιστημιακές του σπουδές.

Η πορεία και η προσφορά στα Μαθηματικά και την Εκπαίδευση

Ο Κώστας Δόρτσιος υπήρξε ένας από τους πλέον καταξιωμένους εκπαιδευτικούς και μαθηματικούς της Δυτικής Μακεδονίας. Υπηρέτησε τη δημόσια εκπαίδευση για 37 έτη με αφοσίωση από τις αίθουσες διδασκαλίας, διετέλεσε Διευθυντής στο Λύκειο Γρεβενών και στη συνέχεια ανέλαβε τη θέση ευθύνης του Σχολικού Συμβούλου Μαθηματικών Δυτικής Μακεδονίας.

Πίστευε βαθιά ότι τα μαθηματικά πρέπει να καλλιεργούν τη δημιουργική σκέψη και όχι τη στείρα αποστήθιση. Χαρακτηριστικός σταθμός της θητείας του ήταν το 2007, όταν, σε συνεργασία με την Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία (της οποίας υπήρξε ενεργό μέλος), συνέβαλε καθοριστικά στην καθιέρωση του μαθηματικού διαγωνισμού για τους μαθητές της Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού στην Κοζάνη και τη Δυτική Μακεδονία — έναν θεσμό που έφερε χιλιάδες παιδιά κοντά στη μαγεία της λογικής και της επιστήμης. Παράλληλα, άφησε πίσω του αξιόλογο συγγραφικό και επιστημονικό έργο στον χώρο των μαθηματικών.

Ο ακούραστος ερευνητής, μουσικός και εργάτης του Πολιτισμού

Πέρα από τις θετικές επιστήμες, η μεγάλη του αγάπη ήταν η ιστορία, η λαογραφία και η παράδοση της γενέτειράς του. Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, ερεύνησε αρχεία, κατέγραψε μαρτυρίες και συμμετείχε ενεργά σε κάθε πολιτιστικό κύτταρο του τόπου του:

• Εκδοτική και συντακτική δράση: Υπήρξε ψυχή και βασικός υπεύθυνος της συντακτικής επιτροπής της ιστορικής τοπικής εφημερίδας «Ελίμεια» του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγίου Γεωργίου Γρεβενών και αρθογράφος αυτής, η οποία εκδίδεται αδιάλειπτα από το 1986, αποτελώντας γέφυρα επικοινωνίας για τους απανταχού συγχωριανούς.
• Λαογραφική και πνευματική παρουσία: Υπήρξε επί σειρά ετών ενεργό μέλος του σωματείου «Λαογραφικό Μουσείου Αγίου Γεωργίου Γρεβενών» συμμετέχοντας και στο Διοικητικό Συμβούλιο για πολλά έτη αυτού, στηρίζοντας έμπρακτα τη διάσωση της τοπικής κληρονομιάς, ενώ πραγματοποίησε πλήθος βιβλιοπαρουσιάσεων, στηρίζοντας συγγραφείς και πνευματικές εκδηλώσεις της περιοχής όπως το 2009 την παρουσία του βιβλίου του Ηλία Γάγαλη με τίτλο: «Η περιοχή Ηρακλεωτών στις σελίδες των εφημερίδων της Κοζάνης 1914-1941»
• Μουσική παράδοση: Άνθρωπος με βαθιά καλλιτεχνική ευαισθησία, έπαιζε τρομπέτα και συμμετείχε ως μέλος στο ιστορικό μουσικό συγκρότημα «Τσιακίρα» του Αγίου Γεωργίου Γρεβενών, υπηρετώντας και βιώνοντας από μέσα τη μουσική παράδοση των Γρεβενών την οποία παράλληλα μελέτησε και κατέγραψε.

Η μουσική μπάντα ¨Τσιακίρα” το 2003.Στη μέση με την τρομπέτα ο Κώστας Δόρτσιος

• Συγγραφικό έργο: Η καταγραφή της ιστορίας του Γυμνασίου Γρεβενών, μελέτες για τα παραδοσιακά μουσικά σχήματα και δεκάδες άρθρα στον τοπικό Τύπο, κληροδότησε στις επόμενες γενιές έναν ανεκτίμητο πλούτο αυτογνωσίας. Συνέγραψε τη συλλογή «Τα μικρά μου αφηγήματα»
• Αρθογραφούσε στο site Μαθηματικών EisatoponΑΙ, γρίφοι και επιστήμη κάθε μέρα με θέματα Μαθηματικών και Γεωμετρίας όπου είχε τη δική του στήλη.
• Αρθογραφούσε επίσης στην εφημερίδα «Ελιμεία» και στο τοπικό ηλεκτρονικό site των Γρεβενών Grevenemedia.

Η οικογένεια και το αποτύπωμά του

Ήταν παντρεμένος με τη Μαρία Δόρτσιου, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, και απέκτησαν από τον γάμο τους δύο κόρες τη Νικολέτα και τη Μαρία. Ο Κώστας Δόρτσιος αφήνει πίσω του τη σύζυγό του, τις δύο κόρες και τα εγγόνια του, την αδερφή του Χρυσούλα, καθώς και χιλιάδες μαθητές, συναδέλφους, συνοδοιπόρους στα πολιτιστικά δρώμενα και συμπατριώτες που ευεργετήθηκαν από τη διδασκαλία, το ήθος και την ευγένειά του. Η παρακαταθήκη του στα γράμματα, στα μαθηματικά, στη μουσική και στην ιστορία των Γρεβενών θα παραμείνει ζωντανή.

Στην οικογένεια και στους οικείους του εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια.

Ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή σου Κώστα που έφυγες τόσο πρόωρα ,ο Άγιος Γεώργιος, τα Γρεβενά και η Δυτική Μακεδονία από σήμερα είναι φτωχότεροι.

Άγιος Γεώργιος Γρεβενών,14 Νοεμβρίου 2026

Ηλίας Κ. Γάγαλης

δάσκαλος