ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Ένα ευχαριστώ καταρχήν σε όλους όσους συνέβαλαν ώστε η πρόταση μου για την μετονομασία της οδού Φιλελλήνων Β΄ σε οδό Μεταλλωρύχων του Πόντου να συζητιέται σήμερα στο Δημοτικό Συμβούλιο Γρεβενών.

Πολλοί από εσάς θα αναρωτιέστε τι σχέση μπορεί να έχει η πόλη των Γρεβενών με τους μεταλλωρύχους του Πόντου, γιατί οδός Μεταλλωρύχων στα Γρεβενά.

– Δήμαρχε, Δημοτικοί Σύμβουλοι του Δήμου Γρεβενών, ένας λόγος είναι ότι μετά το 1924 η πόλη των Γρεβενών κατοικείται και από Γρεβενιώτες Ποντίους και το 30% με 40% ή είναι Πόντιοι από μάνα και πατέρα ή έχουν κάποιον από τους γονείς τους ή τους παππούδες τους με ποντιακή καταγωγή. – Οι Πόντιοι της πόλης των Γρεβενών είναι πάνω από 90% Μετεντζήδες δηλαδή Μεταλλωρύχοι, άλλοι μπορεί να το γνωρίζουν και άλλοι μπορεί να μην το γνωρίζουν.

Γιατί έχω προτείνει τη Φιλελλήνων και όχι κάποια άλλη οδό. – Έχω προτείνει τη Φιλελλήνων Β΄ γιατί είναι η περιοχή στην οποία δόθηκαν οι κλήροι των οικοπέδων στους Ποντίους Γρεβενιώτες κατά την αποκατάσταση τους.

 

Ο πιο ουσιαστικός όμως λόγος είναι γιατί οι Μεταλλωρύχοι του

Πόντου κράτησαν τον Ελληνισμό για χιλιάδες χρόνια στην περιοχή του Πόντου.

Οι Έλληνες ανέδειξαν την γλώσσα, την φιλοσοφία και το εμπόριο και ήταν και καλοί θαλασσοπόροι και μεταλλωρύχοι, βλέπε Αργοναυτική Εκστρατεία στην Κολχίδα για το χρυσόμαλλο δέρας και μεταφορά μεταλλευμάτων από τις Κασσιτερίδες Νήσους όπως ονόμαζαν οι αρχαίοι τα Νησιά της Βορειοδυτικής Ευρώπης, πιθανότατα τα σημερινά Βρετανικά Νησιά.

Οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της αρχαίας Χαλδίας – ονομάστηκε λόγω Χαλκού, ή αργότερα περιοχή Κάνεως λόγω του ποταμού Κάνη και μετέπειτα Αργυρούπολης. Στην άγονη λόγω μεταλλοφόρων κοιτασμάτων αλλά και μεγάλου υψομέτρου περιοχή της Χαλδίας – το χαμηλότερο χωριό είχε 1000 μ. υψόμετρο και το μεγαλύτερο είχε 2200 μ. υψόμετρο – οι Έλληνες ασχολούνταν με την εξόρυξη και την επεξεργασία των μετάλλων, που μόνον αυτοί γνώριζαν και με την γεωργία και κτηνοτροφία, για να είναι αυτόνομοι και δεν τους πείραζε κανείς γιατί τους είχαν ανάγκη, αυτός ήταν και ο λόγος που κράτησαν τον Ελληνισμό.

Λόγω του ότι ζούσαν από πολύ παλιά στα μέρη αυτά του Πόντου η ποντιακή διάλεκτος των μεταλλωρύχων έχει πάρα πολλές Ομηρικές λέξεις από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του Πόντου, από αυτούς οι Ομηρικές λέξεις περάσανε και στην τουρκική γλώσσα.

Μετά το 1700 και τα διάφορα προνόμια που τους έδωσε ο Σουλτάνος, φοροαπαλλαγή, όχι στράτευση, όχι γενίτσαρους, η περιοχή της Αργυρούπολης πλούτισε και αυξήθηκε πληθυσμιακά και είναι η περιοχή όπου δημιουργήθηκαν τα πρώτα Ελληνικά Σχολεία και στην Αργυρούπολη του Πόντου λειτούργησε το πρώτο Παρθεναγωγείο σε όλα τα νότια Βαλκάνια και Μ. Ασία. Οι μεταλλωρύχοι της Αργυρούπολης συντηρούσαν Ελληνικά σχολεία και μοναστήρια σε όλη την περιοχή του Πόντου αλλά και απέναντι στην Κριμαία και στην Μολδοβλαχία.

Για να καταλάβετε την ανάπτυξη και την οικονομική δύναμη που είχε η Αργυρούπολη θα σας αναφέρω το εξής: Όταν δημιουργήθηκε η Φιλική Εταιρία στην Οδησσό για την Ελληνική Επανάσταση και τη δημιουργία του πρώτου Ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους, η πρώτη μυστική αποστολή για οικονομική υποστήριξη δεν πήγε ούτε στην Πελοπόννησο ούτε στη Θεσσαλία ούτε στη Μακεδονία αλλά στην Αργυρούπολη του Πόντου.

Η ελληνικότητα, τους έκανε αμέσως να μυηθούν στην Φιλική Εταιρεία, πρώτος ο Μητροπολίτης Χαλδίας και μετά οι προύχοντες και ο λαός και να μαζέψουν μέσα σε έναν μήνα 12.000 μεγάλα χρυσά τάλαντα για τον αγώνα και την απελευθέρωση της Ελλάδος.

Όταν μετά το 1830 άρχισαν να κλείνουν τα μεταλλεία, τότε ξεκίνησε η μετανάστευση των μεταλλωρύχων σε όλο τον Πόντο και άρχισε να ανεβαίνει η ελληνικότητα των Ελλήνων και σε άλλες περιοχές του Πόντου. Σε πολλές περιοχές δημιούργησαν νέα μεταλλεία – Μετέν, όπως το Μετέν των Κοτυώρων από την οποία έλκει την καταγωγή του και ο Δήμαρχος Κυριάκος Ταταρίδης, το Γκιουμούς Μετέν, το Μετέν του Ταύρου, του Ικονίου, του Άκ Ντά Μετέν, του Παχούρ Μετέν στο Ντιαμπεκίρ και έφθασαν μέχρι την Βαγδάτη και την Τεχεράνη.

Αλλού πήγαν συγκροτημένα όπως τα χωριά του Ατά Παζάρ απέναντι από την Κωνσταντινούπολη κοντά στην Νικομήδεια και αλλού μεμονωμένα οικογενειακά. Οι οικογένειες Μωϋσιάδη και Χριστοφορίδη στην περιοχή της Γαλίαινας είχαν καταγωγή από Αργυρούπολη.

Άλλοι μεταλλωρύχοι ακολούθησαν τους Ρώσους γιατί φοβήθηκαν αντίποινα από τους Τούρκους και βρέθηκαν στο Κάρς και έγιναν Καρσλήδες και αργότερα πήγαν στην Γεωργία.

Για να καταλάβετε την ελληνικότητα που έδωσαν στον Πόντο οι μεταλλωρύχοι μετά το κλείσιμο των μεταλλείων στην Αργυρούπολη, σας αναφέρω πώς το διατυπώνει ο Ιωάννης Τριανταφυλλίδης στο έργο του «Ο φυγάς» το 1876: – Το φαινόμενο της μεταναστευτικής φυγής των Ελλήνων από την περιοχή της Χαλδίας – Αργυρούπολης στον υπόλοιπο Πόντο και Μ. Ασία, υπήρξε «η εστία αφ’ ης ο ελληνισμός διεδόθη κάθ’ όλα τα σημεία του ορίζοντος, η μεγάλη δεξαμενή αφ’ ης μετωχετεύθη και κατεπλημμύρισε κάθ’ όλας τας διαστάσεις».

– Κλείνοντας θα ήθελα να σας πω ότι είναι χρέος μας προς τους μεταλλωρύχους του Πόντου η μετονομασία της οδού σε Μεταλλωρύχων του Πόντου διότι θα ενισχύσει έτσι την ταυτότητα μας, την κοινωνική συνοχή της πόλης μας και θα βοηθήσει στη διατήρηση της ιστορίας και της συλλογικής μνήμης.

– Σας καλώ να ψηφίσετε την πρόταση μου, τιμώντας την ιστορία και την πολύ μεγάλη προσφορά των μεταλλωρύχων του Πόντου στον Ελληνισμό, μια κίνηση υψηλού συμβολισμού για τις επόμενες γενεές.

 

 

ΣΟΦΟΚΛΗΣ Γ. ΕΤΑΙΡΙΔΗΣ