Πέτρος Χ. Λόλας

Η διατροφική αυτάρκεια της Χώρας εξασφαλίζεται με την άσκηση της γεωργίας από τους αγρότες, από την παραγωγή τους που την ξέρουμε ως πρωτογενή παραγωγή.

Η πρωτογενής παραγωγή θεωρείται πρώτη προτεραιότητα και στην ΕΕ η οποία διαχρονικά την υποστηρίζει με «γενέες»  χρηματοδοτήσεις.

Η πρωτογενής παραγωγή είναι αρμοδιότητα-ευθύνη του Υπουργείου Γεωργίας (ΥΓ).

Στα προηγούμενα τρία άρθρα καταγράφτηκαν-σχολιάστηκαν  λάθη και  παραλήψεις του ΥΓ σε 18  καίρια θέματα της πρωτογενούς παραγωγής. Εδώ, στο τελευταίο άρθρο, αναφέρονται άλλα Μέτρα και Αποφάσεις του ΥΓ στα οποία το ΥΓ δεν απέφυγε λάθη και έτσι  επηρεάστηκε  σοβαρά η πρωτογενής παραγωγή, δηλαδή η αγροτική οικονομία.

Νέες καλλιέργειες: Η φύτευση Ακακίας σε γόνιμα-παραγωγικά χωράφια, ως μέτρο της ΕΕ, δεν είναι νέες καλλιέργειες, δεν είναι αγροτική ανάπτυξη, ούτε αναδιάρθρωση καλλιεργειών, είναι αχρήστευση χρήσιμης παραγωγικής γης.

Και την έκανε το ΥΓ δείχνοντας  άκριτη υιοθέτηση μέτρων της ΕΕ με ανεπανόρθωτες συνέπειες στην πρωτογενή παραγωγή. Όπου μπαίνει Ακακία δεν φεύγει, μένει εκεί.

Νέες καλλιέργειες και υπερτρόφιμα  θα μπορούσαν να γίνουν η Στέβια, το Ιπποφαές, το Μύρτιλο, η Κινόα και άλλες, αλλά   το ΥΓ απουσίασε και δεν έκανε σχεδόν τίποτα.

Ίσως η εισαγωγή της καλλιέργειας πατάτας επί Καποδίστρια να είναι η μόνη νέα καλλιέργεια με πρωτοβουλία από μέρους του τότε.

Εκριζώσεις: Άκριτη-λανθασμένη  υιοθέτηση-εφαρμογή  από το ΥΓ μέτρων της ΕΕ με πολύ αρνητικές συνέπειες στην πρωτογενή παραγωγή και το φυτικό γενετικό υλικό ήταν και η εκρίζωση πολλών  ελαιώνων (στην πρώτη προγραμματική περίοδο) και  αμπελώνων.

Έτσι, όχι μόνο μειώθηκε η καλλιεργούμενη έκταση (Δικαιώματα), αλλά και  η παραγωγή και το αγροτικό εισόδημα σε αυτές τις καλλιέργειες. Επιπλέον, χάθηκαν για πάντα και πολύτιμες αυτόχθονες (ντόπιες) ποικιλίες. Αυτές μετά από μελέτες του ΥΓ μπορούσαν να γίνουν μοναδικές νέες, ειδικές  προσοδοφόρες καλλιέργειες, με κατοχυρωμένα προϊόντα-σήματα ΠΟΠ και προστιθέμενη αξία στην Χώρα και την ΕΕ.

Αυτός που καλούσε τους αγρότες να κόψουν τις ελιές, δηλαδή το ΥΓ, καλεί τώρα τους αγρότες που είναι στα μπλόκα σε διάλογο για να σώσουν μαζί την πρωτογενή παραγωγή.

Το ΥΓ κατάλαβε το λάθος, αλλά ήταν αργά, κάποιες μοναδικές και πολύτιμες ποικιλίες ελιάς και αμπέλου είχαν «πάει στον καιάδα» Από εκεί δε γυρίζει τίποτα.

Γεωργικοί Σύμβουλοι. Το 2003 το ΥΓ θεσμοθέτησε  Κανονισμό στον οποίο προβλέπονταν οι  Γεωργικοί Σύμβουλοι για να συμβουλεύουν τους αγρότες σε κάθε θέμα της πρωτογενής παραγωγής, στην ορθή εφαρμογή-τήρηση Μέτρων και Οδηγιών της ΕΕ σχετικών με  φιλοπεριβαλλοντολογικά μέτρα στην αρχή και στην πορεία με  την βιωσιμότητά-ανταγωνιστικότητα της παραγωγής, την  βιοποικιλότητα, τα νερά, την ολοκληρωμένη φυτοπροστασία, τη βιολογική γεωργία, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, συνολικά 10 είδη συμβουλών σε 6 θεματικά πεδία.

Όμως, το ΥΓ αντί να εξειδικεύσει-πιστοποιήσει υπαλλήλους γεωτεχνικούς του  ως ΓΣ, νομοθέτησε-παραχώρησε την αρμοδιότητα αυτή σε ιδιώτες-εταιρείες. Τότε γιατί το ΥΓ έχει τις γεωτεχνικές υπηρεσίες; Γιατί δεν ανέθεσε την αρμοδιότητα αυτή στον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ ο οποίος πιστοποιεί τους ιδιώτες-εταιρείες ως ΓΣ;

Τα στοιχεία έως τώρα δείχνουν ότι η χρήση αυτού του θεσμού από τους γεωργούς δεν είναι στο βαθμό που προέβλεπε το ΥΓ, παρόλο που δεν υπάρχει καμμιά επιβάρυνση στον αγρότη.

Το ΥΓ προϋποθέτει ως αναγκαίο το ΓΣ στους αγρότες που μπαίνουν σε προγράμματα της ΕΕ, αλλά δεν ενθαρρύνει-«πιέζει», δεν πείθει  με  κάποια μέτρα ώστε όλοι οι αγρότες  να καταφεύγουν συχνά στον ΓΣ.

 Γεωργικά φάρμακα (ΓΦ). Παραγωγή τροφίμων σε ποσότητα ικανή να θρέψει όλους δεν γίνεται χωρίς προστασία στις καλλιέργειες, χωρίς φυτοφάρμακα.

Το ΥΓ συμφωνεί και δέχεται «αβασάνιστα», παρά τις σοβαρές αντιρρήσεις από γεωπονικούς φορείς, τις Οδηγίες-Αποφάσεις της ΕΕ για απόσυρση-κατάργηση της χρήσης πολλών ΓΦ που μέχρι τώρα προστάτευαν αποτελεσματικά την παραγωγή, εξασφάλιζαν εισόδημα, ενισχυμένη αγροτική οικονομία.

Το αποτέλεσμα της απόσυρσης είναι αρκετά προβλήματα σε κύριες καλλιέργειες  να μην αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, να χάνεται κάθε χρόνο μεγάλο μέρος της παραγωγής, να μειώνεται το αγροτικό εισόδημα και να  επηρεάζονται οι τιμές στον καταναλωτή, όπως   και οι  εξαγωγές-εισαγωγές.

Η μερική αντικατάσταση κάποιων από αυτά τα ΓΦ με βιολογικά φυτοφάρμακα όχι μόνο δεν προστατεύει  ικανοποιητικά τις καλλιέργειες, αλλά αυξάνει  και το κόστος (και την τιμή στον καταναλωτή)  με την αναγκαία εφαρμογή τους περισσότερες από μια φορά.

Το ΥΓ έστω και λίγο αργά ασχολήθηκε με τη νομοθεσία της συνταγογράφησης των ΓΦ. «Ταλάνισε» τις γεωτεχνικές υπηρεσίες του για καιρό με αυτό το θέμα και νομοθέτησε τελικά τη συνταγογράφηση των ΓΦ από ιδιώτες γεωτεχνικούς. Το σύστημα, αν και κάπως δύσχρηστο, λειτουργεί ικανοποιητικά. Θα ήταν ακόμα καλύτερο αν το ΥΓ είχε στενότερο-αυστηρότερο έλεγχο-παρακολούθηση.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι και σήμερα ένας αριθμός αγροτών δεν συνταγογραφεί τα ΓΦ που χρησιμοποιεί και επίσης δεν έχει το Πιστοποιητικό  ορθής χρήσης των ΓΦ.

Το ΥΓ πριν μερικά χρόνια δεν μπόρεσε να ελέγξει την παράνομη  έλευση στη Χώρα επικίνδυνων φυτοφαρμάκων άγνωστης σύνθεσης και αβέβαιης αποτελεσματικότητας, μη επιτρεπόμενα αρκετά από αυτά.

Το ΥΓ δεν μερίμνησε και δεν «έσκυψε» στο θέμα κόστος ΓΦ στη Χώρα. Το ίδιο ΓΦ, της ίδιας πολυεθνικής έχει  διπλάσιο έως και εξαπλάσιο κόστος εδώ σε σχέση με αλλού.

Ο αναγνώστης των τεσσάρων άρθρων εύλογα αναρωτιέται,  Πότε το ΥΓ θα  αντιληφθεί ότι δεν λειτουργεί με την καταστροφική  λογική «πάμε και όπου βγει»!

Πότε και πως το ΥΓ θα  γίνει ένα κανονικό Υπουργείο σε μια  κανονική ευρωπαϊκή χώρα;

Όταν καταφέρει η πρωτογενής παραγωγή να είναι  πραγματικά ανταγωνιστική, εξωστρεφής, οι επιδοτήσεις θα πηγαίνουν σε αυτούς που πραγματικά τις δικαιούνται  και αυτούς που δουλεύουν και ιδρώνουν στο χωράφι ή στα μαντριά και όχι σε κάποιους επιτήδειους που δεν έχουν σχέση με τη γη.

Σε αυτήν την προσπάθεια το ΥΓ χρειάζεται να αξιοποιήσει το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο, τον θεσμοθετημένο από το ίδιο το ΥΓ σύμβουλο του σε θέματα πρωτογενούς παραγωγής.  Οι γεωτεχνικοί (Γεωπόνοι, Κτηνίατροι, κ.α.) ήταν και είναι, με τις απαραίτητες γνώσεις τους, ικανοί και ταγμένοι  να διασφαλίζουν την πρωτογενή παραγωγή, όμως αυτό δεν αρκεί, χρειάζονται και οι απαραίτητες δομές-πολιτικές της Πολιτείας.

Όμως, «Για να γυρίσει ο Ήλιος θέλει δουλειά πολύ». Από το ΥΓ θέλει δουλειά πολύ πρώτα, αλλά και από τους αγρότες και τους γεωτεχνικούς. Πολύ δουλειά θέλει αν είναι  αλήθεια η δήλωση κτηνοτρόφων ότι «…είμαστε ξεχασμένοι από την Πολιτεία εδώ και πολλά χρόνια..»

Αλήθεια πόσοι κτηνοτρόφοι έχουν ιδέα από ζωωνόσους-πρόληψη πέρα από το άκουσμα της λέξης! Και τι έκανε το ΥΓ για να μάθουν, να  ξέρουν;

Αν ξέρουν κάτι είναι από εμπειρία. Σήμερα όμως είναι η εποχή της επιστήμης, όχι της εμπειρίας, πέρασε αυτή, καλή-χρήσιμη η εμπειρία, αλλά πρώτα είναι η θεωρία

Το ΥΓ «χθες», όχι αύριο, έπρεπε να είχε αναδιοργανώσει το θεσμικό πλαίσιο με ιδιαίτερη προτεραιότητα στην στελέχωση του με γεωτεχνικούς και στον τομέα κατάρτισης των γεωτεχνικών, των αγροτών-κτηνοτρόφων, μελισσοκόμων, κ.λ.π.

Σήμερα ο αγρότης πρέπει να έχει γνώσεις, το ΥΓ και οι γεωτεχνικοί να τον έχουν κάνει «επιστήμονα-επιχειρηματία» όχι να είναι αγρότης  όπως οι πρόγονοι του, μόνο από εμπειρία.

Καλή-χρήσιμη  είναι η εμπειρία, όμως χωρίς τακτική κατάρτιση «χάνεται ο δρόμος»

Αυτό σημαίνει ότι η γεωργική έρευνα στηρίζεται έμπρακτα από το ΥΓ και η παραγόμενη πολύτιμη γνώση μεταφέρεται στον ωφελούμενο, τον αγρότη και τους γεωτεχνικούς με Σεμινάρια, κατάρτιση, εκλαϊκευτικά ενημερωτικά φυλλάδια κ.α.

Η μεταφορά αυτή θα γίνεται όπως στις δεκαετίες του 60 έως 80 με τον πολύ επιτυχημένο τότε θεσμό των Γεωπόνων (Γεωτεχνικών) εφαρμογών.

Το ΥΓ με αναδιοργάνωση-στελέχωση  έχει εξειδικευμένους γεωπόνους, στο βαμβάκι, τα σιτηρά, τα ζαχαρότευτλα, τον καπνό, τα λαχανικά, τη δενδροκομία, κ.λ.π. όπως τα «παλιά καλά χρόνια». Αντίθετα από κάθε λογική το ΥΓ τους κατάργησε. Κατάργησε Ινστιτούτα ύστερα από λειτουργία τους για 60-70 χρόνια

Στις ΗΠΑ (Αμερική) ο θεσμός αυτός από όπου τη δεκαετία 50-60 τον είχαμε δανεισθεί υπάρχει, εξελίσσεται,  διαπρέπει. Αλλά άλλο Αμερική και άλλο Ελλάδα.

Τι είναι σήμερα  ο γεωπόνος του ΥΓ; Γραφιάς, διεκπεραιωτής του συστήματος επιδοτήσεων και όχι τεχνικός καθοδηγητής του αγρότη στο χωράφι. 

Αλήθεια, γιατί ο υπουργός στο ΥΓ δεν είναι πάντα ένας γεωτεχνικός ;

Ίσως αυτή τη φορά το ΥΓ να πάρει τις σωστές αποφάσεις -μέτρα για την πολύπαθη πρωτογενή παραγωγή και να απαλλάξει την πρωτογενή παραγωγή, την ελληνική γεωργία  από τα πολύχρονα-διαχρονικά «Πάθη» της

Έτσι, δεν θα μας συμβεί  αυτό που τώρα όχι κάποιος,  αλλά όλοι όσοι γνωρίζουν λένε    «το τέλος της γεωργίας (πρωτογενή παραγωγή) σημαίνει το τέλος μιας χώρας»