Πέτρος Χ. Λόλας

Hπρωτογενής παραγωγή, δηλαδή ότι παράγουν οι αγρότες, στήριξε έως τώρα και στηρίζει ακόμα καθοριστικάτην Οικονομία και την Ανάπτυξη της Χώρας. Εξασφαλίζειτη διατροφική αυτάρκεια της Χώρας και έτσι  δεν είναι μόνο αγροτικό ζήτημα, αλλάκαι εθνικό ζήτημα ασφάλειας της Χώρας.

Κάποιος είπε «το τέλος της γεωργίας σημαίνει το τέλος μιας χώρας»

Η πρωτογενής παραγωγήαποτελεί βασικό στόχο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) της ΕΕ διαχρονικά, μοιράζοντας δισ. Ευρώ στα Κράτη-Μέλη κάθε χρόνο.

Για παράδειγμα, το 2023 η Γαλλία πήρε 9,5 δις., η Ισπανία 7,1, η Γερμανία 6,4, η  Ιταλία 6,1, η Πολωνία 5,1 και η Ελλάδα 2,99 δις. Το 2024 πήρε 3,2 δις. και 3,8 το 2025.

Η πρωτογενής παραγωγήείναιαρμοδιότητα-ευθύνη του Υπουργείου Γεωργίας (ΥΓ).

Στο προηγούμενα δύο άρθρα καταγράφτηκαν-σχολιάστηκαν  λάθη και  παραλήψεις του ΥΓ σε καίρια θέματα της πρωτογενούς παραγωγής όπως, Διατροφική αυτάρκεια, Αναδιάρθρωση καλλιεργειών, Μπλόκα, ΟΠΕΚΕΠΕ, Εργοστάσια ζάχαρης-Τευτλοκαλλιέργεια, Απόσυρση–Χωματερές στο 1^ο και Ευλογιά  Αιγοπροβάτων, Ελληνοποιήσεις Αγροτικών-κτηνοτροφικών προϊόντων, ΕΟΚ-ΚΙΕ, ΟΒ-ΙΒ, Όλα τα κιλά όλα τα λεφτά και Αγρανάπαυση, στο 2^οάρθρο.

Εδώ, στο 3^οκαι στο επόμενο 4^οάρθρο, αναφέρονται άλλα Μέτρα και Αποφάσεις του ΥΓ στα οποία το ΥΓ δεν έκανε ότι έπρεπε να κάνει καιέτσιεπηρεάστηκε  σοβαρά-καθοριστικάη πρωτογενής παραγωγή, δηλαδή η αγροτική και κατ’ επέκταση η οικονομική ανάπτυξη της Χώρας

Μέτρα ΕΕ για την πρωτογενή παραγωγή: Ο κύριος στόχος της ΚΓΠ και όλων των αναθεωρήσεων της μέχρι σήμερα στην ΕΕ είναι η στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής σε όλα τα Κράτη-Μέληγια τη στήριξη και διασφάλιση ενός βιώσιμου γεωργικού εισοδήματος. Έτσι, η ΕΕ και τα Κράτη-Μέλη εξασφαλίζουν την διατροφή τους και δεν εξαρτώνται από αβέβαιες εισαγωγές, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων.

Στα πλαίσια αυτής της  στρατηγικής η ΕΕ νομοθέτησε κατά καιρούς διάφορα μέτρα, Ομάδες Παραγωγών-Γεωργικοί Συνεταιρισμοί, Νέοι Αγρότες (ΝΑ),Γεωργικές επιδοτήσεις, Αγροτική ανάπτυξη,Παρέμβαση στην Αγορά, Νέες καλλιέργειες-Εκριζώσεις,Γεωργικοί Σύμβουλοι, Γεωργικά φάρμακα. Έχει ενδιαφέρον να επισημανθούν εδώ κάποια από τα μεγάλα λάθη που έκανε το ΥΓ στην εφαρμογή αυτών των μέτρων.

Γεωργικοί Συνεταιρισμοί (ΓΣ)-Ομάδες Παραγωγών (ΟΠ)-Νέοι Αγρότες (ΝΑ: Το ΥΓεπικαλούνταν τους ΓΣ, τις ΟΠ και τους ΝΑ ως «σωσίβια»  για τους αγρότες και την διασφάλιση της παραγωγής τους. Στα Πανεπιστήμια  διδάσκονταν η μεγάλη οικονομική σημασία τωνΓΣ για τους αγρότες και την παραγωγή τους. Το ΥΓ και τα Πανεπιστήμια επικαλούνταν ως φωτεινόπαράδειγμα το  ΓΣ Αμπελακίων που επί λειτουργίας του είχε γίνει ξακουστός στην τότε Ευρώπη και ακόμα και οι Τράπεζες κέρδιζαν χρήματα από τη λειτουργία του.

Όμως, διαχρονικά το ΥΓ δεν στήριξε-προστάτευσε όσο έπρεπε τους ΓΣ, αρκετοί ΓΣ κακοδιαχειρίστηκαν, το ΥΓ  δεν τους εξυγίανε, οι περισσότεροι, παρόλο που  τους χαρίστηκαν χρέη διαλύθηκαν.Όμως, ευθύνη έχουν και οι ίδιοι ΓΣ και Γεωργικές Ενώσεις με τεράστια πολιτική δύναμη και επιρροή που όμως δεν έκαναν σχεδόν τίποτα για τον εκσυγχρονισμό και την ουσιαστική βελτίωση της αγροτικής παραγωγής, μέχρι τελικά να χρεοκοπήσουν.

Οι Ομάδες παραγωγών είναι ένα νεότερο και πολύ υποσχετικό μέτρο της ΕΕ για να στηρίξει  την πρωτογενή παραγωγή. Όμως, δεν πέρασαν παρά λίγα χρόνια και οι ΟΠ  παραπονούνται ότι δοκιμάζεται η βιωσιμότητα τους, πολλές ΟΠ διαλύθηκαν, οι λιγοστές σήμερα  λειτουργούν σε καθεστώς αβεβαιότητας και η  συνέχεια τους δεν είναι διασφαλισμένη.

Το ΥΓ είναι «απλός παρατηρητής», διαχειρίζεται μόνο τη χρηματοδότηση τους, δεν ασχολείται ενεργητικά για την εκπλήρωση του σκοπού για τον οποίο ιδρύθηκαν οι ΟΠ.

Το Πρόγραμμα ΝΑ του ΥΓ (της ΕΕ) πολυδιαφημίστηκε ως ευκαιρία να  γίνουν αγρότες νέοι έως 41 ετών για ένα βιώσιμο νοικοκυριό τους στον αγροτικό τομέα, καθώς και για  να ανανεωθεί  το «γερασμένο» αγροτικό δυναμικό της Χώρας.

Είθε το ΥΓ να έχει μάθει από άλλα Προγράμματα πριν και αυτή τη φορά  να αποφύγει λάθη-αστοχίες, να κάνει αυτό το πρωτοπόρο Πρόγραμμα πραγματικότητα στην πράξη και έτσι οι  ΝΑ θαέχουν μια πραγματική ευκαιρία. Μην εγκαταλείψουν πριν καν ξεκινήσουν. Τα μηνύματα από τους ΝΑ του  2024 δεν είναι ελπιδοφόρα.

Γεωργικές επιδοτήσεις (Ενιαία,Βασική ενίσχυση).Εξακολουθούν  να αποτελούν  το σημαντικότερο εργαλείο της ΚΓΠ. Εδώ από την αρχή το ΥΓ τα έκανε «θάλασσα». Αποφάσισε  σε άλλες καλλιέργειες να είναι  συνδεδεμένη σε μικρότερο, ή μεγαλύτερο ποσοστό, σε άλλες εντελώς αποσυνδεδεμένη από την παραγωγή, δηλαδή, επιδότηση χωρίς παραγωγή.

Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί αγρότες να μην έχουν λόγο να καλλιεργούν μιας  έτσι κι αλλιώς έπαιρναν την επιδότηση. Έτσι προσοδοφόρες  καλλιέργειες εγκαταλείφτηκαν (καπνός), άλλες περιορίστηκαν λιγότερο (βαμβάκι), ή περισσότερο (ζαχαρότευτλα) και σε κάποιες περιοχές παρατηρήθηκε και σοβαρή μείωση πληθυσμού στην ύπαιθρο.  Στη σωστή Διαχείριση-αξιοποίηση  επιδοτήσεων το ΥΓ έδειξε μεγάλη ανικανότητα και αποτυχία.

Σήμερα το ΥΓ «ψάχνεται» να επαναφέρει την  επιδότηση συνδεδεμένη με την παραγωγή. Αλλού λένε, και είναι σωστό, «πολύ αργά»

Το «σκάνδαλο» όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά ήταν και αυτό αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο δίνονταν οι επιδοτήσεις παράλληλα με τους χαλαρούς ελέγχους από το ΥΓ.

Τα τελευταία 5 χρόνια το ΥΓ (από την ΕΕ) έδωσε σχεδόν 15 δις. επιδοτήσειςσυνολικά ως Ενιαία ενίσχυση, Αγροτική ανάπτυξη και Παρέμβαση στην αγορά. Το 2023 έδωσε 2,99 δις., 3,2 δις. το 2024 και3,8 το 2025.Που πήγαν, τι έγιναν όλα  αυτά τα λεφτά;

Τι έκανε το ΥΓ για να διασφαλίσει ότι αυτά τα χρήματα θα «πιάσουν τόπο»; Τίποτα.Λένε ότι  σημαντικά ποσά κατέληξαν να γίνουν πολυτελή αυτοκίνητα στο Κολονάκι.

Από χαλαρούς ελέγχους του ΥΓ στην πρώτη περίοδο εφαρμογής της ΚΓΠ η Χώρα επιδότησε με χρήματα της ΕΕ πολύ περισσότερο αριθμό ελαιόδεντρων από τον πραγματικό. Οι «κουτόφραγκοι» όμως στην ΕΕ μας «έπιασαν» και η Χώρα, δηλαδή ο Λαός, πλήρωσε μεγάλα πρόστιμα

Αγροτική ανάπτυξη: Αφορά επιδοτήσεις για δομές,  έργα και δράσεις που συμβάλλουν στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της πρωτογενούς παραγωγής, υποστηρίζουν τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και τη δράση για το κλίμα και βοηθούν στην ανάπτυξη των αγροτικών οικονομιών και κοινοτήτων. Οι επιδοτήσεις για την Αγροτική ανάπτυξη αποτελούν περίπου το 30% της Ενιαίας ενίσχυσης.

Το ΥΓ δεν διασφάλισε και δεν αξιοποίησε όσο έπρεπε αυτά τα χρήματα για σοβαρή προγραμματισμένη ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα για τη δημιουργία-βελτίωση υποδομών, μέσων παραγωγήςκαι το «πάντρεμα»  του με τον δευτερογενή, μέσα,π.χ. από την δημιουργία  ανταγωνιστικών διατροφικών προϊόντων.

Το ΥΓ, δυστυχώς, δεν μπόρεσε μέσω των επιδοτήσεων  να  προχωρήσει  σε βιώσιμη αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό των καλλιεργειών και υποδομών στην πρωτογενή παραγωγή.

Παρέμβαση στην Αγορά: Οι επιδοτήσειςαυτές  στοχεύουν στη στήριξη της αγοράς αγροτικών προϊόντων, στη σταθεροποίηση των αγροτικών αγορών, στην πρόληψη και αποτροπή  κρίσεων της αγοράς, στην αύξηση της ζήτησης και στην υποστήριξη των γεωργικών τομέων της Χώραςγια  καλύτερη προσαρμογή  στις αλλαγές της αγοράς.

Στη διαχείριση αυτών των επιδοτήσεων το ΥΓ φαίνεται από την κατάσταση στην αγορά ότι δεν έκανε το καλύτερο.

Το ΥΓ με τα χρήματα αυτά (παρέμβαση στην Αγορά) δεν διασφάλισε ασφαλή, υγιεινά και οικονομικά προσιτά τρόφιμα.Όλοι θυμούνται ακόμα τις χωματερές.

(Συνεχίζεται στο 4^ο τελευταίο μέρος)