Του δασκάλου Ηλία Γάγαλη

 

Στα χέρια του Δήμου Βοΐου πέρασε και επίσημα το «παλιό Τζαμί» της Νεάπολης. Την Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026  υπογράφηκε η σύμβαση πολυετούς μίσθωσης του μνημείου, μεταξύ του Δημάρχου, Χρήστου Ζευκλή και της Διευθύντριας του Τμήματος Αξιοποίησης Ακινήτων της Εταιρίας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), Χριστίνας Κυριακοπούλου. Σε ανακοίνωσή του ο δήμος Βοΐου, αφού χαρακτηρίζει τη 5^η Φεβρουαρίου 2026 ημερομηνία – ορόσημο για την αποκατάσταση και αξιοποίηση ενός σημαντικού ιστορικού Μνημείου, τονίζει ότι «Το κτίριο παρέμενε αναξιοποίητο εδώ και αρκετά χρόνια, ωστόσο μετά από τις στοχευμένες ενέργειες που έγιναν από τη Δημοτική Αρχή, η διαχείρισή του πλέον ανήκει στον Δήμο, με σκοπό τη συντήρηση, ανακαίνιση εσωτερικά και αξιοποίησή του ως πολυχώρο Πολιτισμού και Δημοτική Βιβλιοθήκη».

Το 1924  δώδεκα χιλιάδες Βαλαάδες αποχωρούν από τα Γρεβενά και την Ανασέλιτσα. Οι 5.600 Βαλαάδες φεύγουν από την περιοχή  Γρεβενών και 6.400 από την  γειτονική περιοχή  της Ανασέλιτσας (Βοΐου Κοζάνης).

Τι δεν έκανε ως τώρα ο Δήμος Γρεβενών όλα αυτά τα χρόνια από το 2011 που ενσωμάτωσε και τους υπόλοιπους μικρούς Δήμους της Π.Ε. Γρεβενών και  τι έχει κάνει ο δήμος Βοΐου, για να ετοιμάσει την επισκεψιμότητα αυτού του πολύ μεγάλου όγκου επισκεπτών ,που αποτελούν τμήμα του γενεαλογικού τουρισμού που μπορεί να αναπτυχθεί στα Γρεβενά και στο Βόιο;

Στη Νεάπολη Βοΐου Κοζάνης .παλιά ,ονομασία μέχρι το 1927, Λιαψίστα υπάρχει  ο τάφος του Νεσάτ πασά. Ήταν ο Μέραρχος της  οθωμανικής Μεραρχίας Λιαψίστας στην Ανασέλιτσα μετά το 1881.

Ο Νεσάτ ήταν παντρεμένος με μία Ελληνίδα η οποία ονομαζόταν Βασιλική. Μετά από δική της παρέμβαση ο Νεσάτ πασάς επέτρεψε να χτιστούν το 1910 στην Νεάπολη οι εκκλησίες της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Πνεύματος που υπάρχουν μέχρι και σήμερα. Αυτές οι δύο εκκλησίες όμως δεν ήταν τα μοναδικά του έργα. Ο Νεσάτ Πασάς ήταν υπεύθυνος για την κατασκευή πολλών σημαντικών έργων όπως: το Ρολογιού της Νεάπολης, του Νοσοκομείου ,που εκείνη την εποχή θεωρούνταν το καλύτερο των Βαλκανίων, καθώς και των στρατώνων. Πρόκειται για έναν πασά ο οποίος ήταν σεβαστός από τους κατοίκους της περιοχής και έπαιξε σημαντικό ρόλο για αυτήν με τα έργα του.

Έχουμε εμείς στα Γρεβενά κάτι αντίστοιχο να αναδείξουμε ;

Ασφαλώς και έχουμε. Υπάρχει η ιστορική προσωπικότητα του Bekir Fikri και ότι σχετίζεται μ’ αυτόν. Ο Bekir γεννήθηκε και μεγάλωσε Çurhli ,σημερινό Άγιο Γεώργιο. Υπάρχουν  βρύσες, σπίτια με οθωμανική αρχιτεκτονική, γέφυρες από την εποχή πριν το 1912,την Κούλια στη Λόχμη που είναι η μοναδική στο είδος της σωζόμενη κούλια της Δυτικής Μακεδονίας. Εκτός από το ρολόι των Γρεβενών που έχει υπερπροβληθεί τι έχουμε κάνει για τα υπόλοιπα οθωμανικά μνημεία στα Γρεβενά;

Τι κάναμε ως τώρα στα 19 χωριά του Δήμου μας όπου κατοικούσαν Βαλαάδες για να αναδείξουμε τα μνημεία που άφησαν πίσω τους;

Κάναμε ως τώρα τίποτε;

Δυστυχώς όχι. Το καλοκαίρι του 2024 επισκέφτηκε τα Γρεβενά ο Δήμαρχος  Çine Αϊδινίου από την Τουρκία Το Çine είναι δήμος και περιφέρεια της επαρχίας Αϊδινίου της Τουρκίας. Η έκτασή του είναι 820 τετραγωνικά χιλιόμετρα  και ο πληθυσμός του 48.466 άτομα το 2022.Απέχει 38 χιλιόμετρα από την πόλη του Αϊδινίου στο δρόμο προς τη Μούγλα.Ο δήμος Çine έχει επομένως διπλάσιο και πλέον πληθυσμό κατοίκων από το δικό μας Δήμο Γρεβενών 21.421 κάτοικοι με την απογραφή του 2021.

To Karakollar είναι μια γειτονιά του δήμου Çine και της περιφέρειας, στην επαρχία Αϊδινίου της Τουρκίας .Ο πληθυσμός του είναι 1.611 άτομα το 2022.Σ’αυτό το προάστιο του διαμένουν από το 1924, 1.000 άτομα που κατάγονται από το Çurhli, δηλαδή το σημερινό Άγιο Γεώργιο Γρεβενών. Ο Άγιος Γεώργιος και το Karakollar το 2024 γιόρτασαν μαζί τα 100 χρόνια από την ανταλλαγή των πληθυσμών Ελλάδος και Τουρκίας που έγινε μετά την εφαρμογή της συνθήκης της Λοζάνης.

Στις εκδηλώσεις αυτές που έγιναν τον Αύγουστο 2024 στον Άγιο Γεώργιο κλήθηκαν όλοι οι άρχοντες των Γρεβενών: ο Δήμαρχος,ο Αντιπεριφερειάρχης οι επικεφαλής των Δημοτικών παρατάξεων του Δήμου Γρεβενών. Ο Δήμαρχος του Çine Mehmet Kivrak είχε ετοιμάσει πανό, δώρα .πλακέτες, ζωγραφισμένα χειροποίητα πιάτα από το εργαστήρι του Δήμου. Ήρθαν 2 λεωφορεία με 100  Βαλαάδες επισκέπτες για την εκδήλωση αυτή. Στην πολυμελή αυτή ομάδα επισκεπτών συμμετείχε και ο εγγονός του Bekir-αγά Τζελάλ Έρογλου. Οι Τσουρχλιώτες Βαλαάδες είχαν ετοιμάσει και αυτοί γλυκά και δώρα για τους κατοίκους του Αγίου Γεωργίου τα οποία και πρόσφεραν και οι κάτοικοι τοι Αγίου Γεωργίου ανταπέδωσαν με δικά τους κεράσματα.

Τις εκδηλώσεις στον Άγιο Γεώργιο στήριξαν με την πολύ ωραία παρουσία των χορευτικών τους: ο Σύλλογος «Πίνδος Γρεβενών» και το χορευτικό του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγίου Γεωργίου Γρεβενών, που έδωσαν άλλη νότα στις 9 Αυγούστου 2024,συνοδεία ορχήστρας παραδοσιακής ορχήστρας που έπαιξε Γρεβενιώτικα παραδοσιακά τραγούδια.

Η τηλεοπτική κάλυψη των εκδηλώσεων έγινε από την ΕΡΤ και το συμπατριώτη δημοσιογράφο Μάκη Νασιάδη ,διευθυντή στην ΕΡΑ Κοζάνης.

Ο μόνος απών ο Δήμαρχος Γρεβενών Κυριάκος Ταταρίδης που έλαμψε δια της απουσίας του. Αλλά όχι μόνο αυτό. αρνήθηκε να χρηματοδοτήσει έστω και με ένα ποσό μικρό αυτές τις εκδηλώσεις τα έξοδα των οποίων κάλυψε στο μεγαλύτερο μέρος τους, ο Πρόεδρος του Αγίου Γεωργίου Γρεβενών Χρήστος Χασιώτης. Ο Δήμαρχος Çine Mehmet Kivrak έψαχνε το Δήμαρχο Γρεβενών ή κάποιον αντιπρόσωπό του για να του δώσει τα δώρα που είχε ετοιμάσει ,αλλά αυτός ήταν απών!!.Δεν έστειλε ούτε κάποιον αντιδήμαρχο στις εκδηλώσεις αυτές.

Προκάλεσε αρνητική έκπληξη στους συμπατριώτες μας Βαλαάδες η παντελής απουσία του Δήμου στις εκδηλώσεις αυτές ,που παρόλα αυτά στέφτηκαν από απόλυτη επιτυχία.

Στη εκδήλωση της 8^ης Αυγούστου  2024 ο αντιπεριφερειάρχης της Π.Ε. Γρεβενών Ιωάννης Τσακνάκης έδωσε το παρόν ,σε αντίθεση με το Δήμαρχο Κυριάκο Ταταρίδη και παρέλαβε από το Δήμαρχο Çine  Mehmet Kivrak την πλακέτα που του πρόσφερε.

Από την αντιπεριφέρεια Γρεβενών δεν υπήρξε κάποια χρηματοδότηση για τις εκδηλώσεις αυτές, όμως υπήρξε χρηματοδότηση για τις ανασκαφές στο χωριό που συνεχίζονται .

Την επόμενη μέρα επισκέφτηκε τον Άγιο Γεώργιο και συμμετείχε στις εκδηλώσεις και ο  επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης στο Δήμο Γρεβενών Δημοσθένης Κουπτσίδης. Ο επικεφαλής τα αντιπολίτευσης Χρήστος Τριγώνης ήρθε κι αυτός και έδωσε το παρόν στις 9 Αυγούστου 2024 ,συνομιλώντας με του Βαλαάδες επισκέπτες.

Στις 17-20 Οκτωβρίου 2024 έγινε από την πλευρά του Αγίου Γεωργίου η ανταποδοτική επίσκεψη για εκδηλώσεις που διοργάνωσε το Karakollar Çine .

Ο Δήμαρχος Çine  Mehmet Kivrak και ο πρόεδρος του Karakollar Çine  Gültekin Celep κοινοτάρχης Karakollar Çine προγραμμάτισαν για το σκοπό αυτό διήμερο εορταστικών εκδηλώσεων με το παρακάτω πρόγραμμα:

 

1.Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2024 πραγματοποιήθηκε  το εργαστήριο με τίτλο «Workshop Atölye», στο οποίο θα ξεκίνησε με η διδασκαλία παρασκευής  πίτας,μπακλαβά, γλυκών. Παρευρέθηκε στην εκδήλωση η Δήμαρχος Αϊδινίου.

2.Το βράδυ της ίδιας μέρας πραγματοποιήθηκε ομιλία από το καθηγητή Dr. Kemal Ari και την ιστορικό Alis Altan με θέμα: «Το ταξίδι της ανταλλαγής, ο πόνος και ο θάνατος» ,στην κλειστή αίθουσα της κοινότητας.

3. 3. Το Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2024 διοργανώθηκε μεγάλη συναυλία με τον ελληνοτουρκικής καταγωγής τραγουδιστή Evrim Atesler και το συγκρότημά του «Ωκεανός» .με ελληνική αποκλειστικά και μόνο μουσική .στο χώρο τελετών και εκδηλώσεων της κοινότητας Karakollar.Στην εκδήλωση αυτή συμμετείχαν 2.000 άτομα ,παρόντων βουλευτών, δημάρχων και τοπικών αρχών .

Στις 20 Οκτωβρίου 2024 διοργανώθηκε από το Δήμο Çine  τουριστική επίσκεψη των Ελλήνων επισκεπτών με επικεφαλή το Χρήστο Χασιώτη στην Αρχαία Έφεσο, στο ελληνικό τουριστικό χωριό Κιρκιντζέ (Şirince) της Σμύρνης  και το βράδυ στο Κουσάντασι (Kuşadası) για δείπνο.

Τα Γρεβενά μας είμαστε μια περιοχή που φθίνει συνεχώς πληθυσμιακά, μιλάμε για ανάπτυξη, τουριστική προσέλκυση επισκεπτών ,αλλά στην πράξη δεν κάνουμε τίποτε.

Οι εκδηλώσεις αυτές προβλήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τα ΜΜΕ της περιοχής και της γείτονος χώρας .

Ο πληθυσμός σήμερα των Γρεβενιωτών Βαλαάδων που διψούν να επισκεφτούν τα πατρογονικά τους εδάφη ανέρχεται σήμερα σύμφωνα με υπολογισμούς στις 50.000 άτομα, ιδιαίτερα στις κωμοπόλεις:Mursalli και Karakollar Αϊδινίου . Οι επισκέψεις τους κατά καιρό ζωντανεύουν την περιοχή μας και προσφέρουν μια οικονομική ανάσα που τόσο έχουμε ανάγκη σαν περιοχή.

Ας παραδειγματιστούμε επομένως από το Δήμο Βοϊου κι ας πράξουμε τα δέοντα ως Γρεβενά για να αντιστρέψουμε στην πράξη και όχι στα λόγια τη σημερινή θλιβερή κατάσταση στην περιοχή μας.

Ας φτιάξουμε τους δρόμους μας εσωτερικά  στα Γρεβενά. Ας φτιάξουμε έστω και την ύστατη στιγμή χώρους parking λεωφορείων και αυτοκινήτων. Ας δημιουργήσουμε επισκέψιμους χώρους στα μνημεία που οι Βαλαάδες επισκέπτονται: Μουσείο Μηλιάς, γεφύρι Πασά, βρύση Χαϊρουλά στην Κιβωτό, βρύση στη Μυρσίνα ,μουσουλμανικά νεκροταφεία Κληματακίου .Κοκκινιάς,Κιβωτού και Αγίου Γεωργίου. Ας φτιάξουμε προσβάσεις προς όλα τα πετρογέφυρα .Το γεφύρι Κάστρου θα μπορούσε να έχει πρόσβαση και από το Μέγαρο και από την περιοχή του Κάστρου για τους επισκέπτες του. Ο δρόμος από την παλιά γέφυρα του Αλιάκμονα έως το γεφύρι του Πασά είναι χωματόδρομος!!

Ο δρόμος  Γεφύρι του Πασά προς Κοκκινιά (ο παλιός) είναι σε κακό χάλι, γεμάτος μπαλώματα. Δεν πρέπει κάποια ώρα να διορθωθεί. Έρχονται επισκέπτες και γινόμαστε ρεζίλη.

Ο Γενικός Πρόξενος της Τουρκίας στη Θεσσαλονίκη, Σερκάν Γκεντίκ (Serkan Gedik), πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στον Δήμαρχο Γρεβενών, Κυριάκο Ταταρίδη, τον Μάρτιο του 2025. Η συνάντηση, που έλαβε χώρα στο δημαρχείο, επικεντρώθηκε σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, ενισχύοντας τις διπλωματικές σχέσεις και τη συνεργασία στην περιοχή. Η επίσκεψη αυτή εντάσσονταν στο πλαίσιο των επαφών του Τούρκου διπλωμάτη με τοπικούς φορείς της Μακεδονίας. Ο Πρόξενος ξεναγήθηκε στην περιοχή από τον κοινοτάρχη Αγίου Γεωργίου Γρεβενών Χρήστο Χασιώτη σε χωριά και μνημεία Βαλαάδων στην περιοχή μας.

Έγινε κάτι από το Μάρτιο του 2025 από την πλευρά του Δήμου για τα θέματα που τέθηκαν τότε;

Μια πρόταση προς το Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Γρεβενών: Ας αδερφοποιηθούμε με το Δήμο Çine  Αϊδινίου και δε θα χάσουμε. Το ζήτησε και ο Δήμαρχος του Çine αυτό. Οι επισκέψεις των συμπατριωτών μας από την άλλη όχθη του Αιγαίου προς τα Γρεβενά και τα χωριά μας θα συνεχιστούν. Περιμένουμε άλλου είδους επισκέπτες για τη θάλασσα που δεν έχουμε; Οι 50.000 αυτοί υποψήφιοι επισκέπτες επιθυμούν να βλέπουν τα χωριά τους και ότι έχει μείνει από τα πριν του 1924 υπολείμματα της παρουσίας τους στην περιοχή μας.

Ας ανοίξουμε λοιπόν τα μάτια μας για να δούμε τι μπορούμε να διορθώσουμε τώρα πριν ο Ε65 θα μας φέρει κόσμο και δεν ξέρουμε μετά τι μέλη γενέσθαι. Είμαστε έτοιμοι γι αυτό; Ο καθένας ας βγάλει τα συμπεράσματά τους.

 

 

Ηλίας Κ. Γάγαλης

Άγιος Γεώργιος Γρεβενών,7 Φεβρουαρίου 2026