Πέτρος Χ. Λόλας

Οι Λατίνοι ήταν οι πρώτοι που κατέγραψαν και κατοχύρωσαν αυτό που γνώριζε και ζούσε όλη η Κοινωνία έως τότε και πολύ περισσότερο μετά και έως σήμερα. «Verbavolant, Scriptamanent» Ότι δηλαδή, τα  Λόγια φεύγουν, ξεχνιούνται, είναι πτερόεντα,  όμως, τα   Γραπτά μένουν.

Τα Γραπτά μένουν για πάντα, γράφουν και λένε την Ιστορία για κάθε τι, την Κοινωνία   και  τη Φύση, πότε, τι, πως έγινε, τους ανθρώπους,ποιος, τι, πότε έκανε κάτι ξεχωριστό. Ξεχωριστοί  άνθρωποι είναι οι «Πρώτοι»

Οι «Πρώτοι» δεν παίρνουν μόνο μετάλλια, βραβεία και αναγνώριση, αλλά  γράφουν πάντα  και παντού Ιστορία ως πρώτοιμε  τα Έργα τους, τις Πράξεις τους, τα Λόγια τους, τα Γραπτά τους.  Μετά ακολουθούν και άλλοι πολλοί, αλλά ανώνυμοι ποια.

Τα Γραπτά, λοιπόν, γράφουν και λένε και για τις Ελληνίδεςγυναίκες που ξεχώρισαν  ως πρώτες, ή είχαν την Τύχη να έχουν μια πρωτιά. Τις πρωταγωνίστριες, πρωτοπόρες.

Το  Άρθρο δεν θα πει για τις Ελληνίδες που είναι πασίγνωστες, που τις ξέρει και μιλάει γι’ αυτές  ο κόσμος όλος, τις μοναδικές και αξεπέραστες  Μαρία  Κάλας,  Νανά  Μούσχουρη,  Κατίνα Παξινού, Μελίνα, κ. α.

Το Άρθρο θα γράψει για  εκείνες τις Ελληνίδες που πρώτες ΄εκπόρθησαν΄, ΄γκρέμισαν΄ άπαρτα κάστρα ανδροκρατούμενα  από πάντα.Για  εκείνες που κανένας, ή ελάχιστοι γνωρίζουν, άκουσαν, ή διάβασαν το όνομα τους, ή ξέρουν γιατί είναι πρώτες.

Το Άρθρο  προσπάθησε  να εντοπίσει – αναφέρει όσες περισσότερες μπόρεσε.

Τις Ελληνίδες γυναίκες που είχαν τη θέληση, την επιμονή και υπομονή, το θάρρος να παλέψουν και να διεκδικήσουν τα όνειρα τους μέσα σε έναν αυστηρό ανδροκρατούμενο, τότε και τώρα ακόμη, κόσμο.Ήταν πρωταγωνίστριες.  Αποτέλεσαν παράδειγμα και πρόκληση,παρακίνησαν πολλές γυναίκες τότε και σήμερα.Άνοιξαν δρόμους,  χάραξαν πορείες και άφησαν ένα πολύ φανερό αποτύπωμα.Έμειναν  στην Ιστορία.

Το δρόμο που χάραξαν ΄οι πρώτες΄ θα τον βλέπουν, θα τον ακολουθήσουν  και θα τον διασχίσουν   μετά πολλές  Ελληνίδες.  Αυτές που αργότερα τις είπαν φεμινίστριες.Όλες  άφησαν  το αποτύπωμα τους.   Και άλλαξε και αλλάζει ακόμα η Κοινωνία.

Σεβαστή Καλλισπέρη.   Το 1884έκανε Αίτησηγια εγγραφή-φοίτηση στη Φιλοσοφική του Π. Αθηνών, ύστερα από σχετική Ανακοίνωση του τότε Πρύτανη κατά το Ακαδημαϊκό έτος 1884-1885. Η Καλλισπέρη υπόβαλε Αίτηση, επιλέχτηκε από την Επιτροπή Καθηγητών,  αλλά το τότε Υπουργείο Παιδείας δεν έγκρινε την Απόφαση του Πανεπιστημίου και έτσι η Καλλισπέρη δεν  έγινε η πρώτη Ελληνίδα φοιτήτρια.

Η Ιστορία  όμως,  την έγραψε ως την πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που πήρε Διδακτορικό Δίπλωμα στο εξωτερικό στη Σορβόνη, το 1891.

Κέρδισε επίσης  την πρωτιά ως  η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που διορίστηκε Επιθεωρήτρια Σχολείων Θηλέων  το 1895  ύστερα από τις σπουδές στη    Σορβόνη.

Να σημειωθεί εδώ ότι, οι πρώτες Αιτήσεις γυναικών για εγγραφή στο Πα/μιο είχαν αρχίσει από το 1879,  αλλά απορρίπτονταν γιατί τα Σχολεία -Γυμνάσια Θηλέων θεωρούνταν ότι ανήκαν στην κατώτερη και όχι στην ανώτερη δευτεροβάθμια βαθμίδα.

Η  Ελληνίδα γυναίκα που θα  γραφτεί στην Ιστορία ως  η πρώτη γυναίκα φοιτήτριαθα είναιη  15χρονη Ιωάννα  Στεφανόπολι (και Στεφανοπούλου)  το 1890 στη Φιλοσοφική του Παν. Αθηνών. Στη συνέχεια θα διαγράψει μια λαμπρή σταδιοδρομία, κύρια ως δημοσιογράφος. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι μαζί με τη Στεφανόπολι  Αιτήσεις εισαγωγής  υπόβαλαν και άλλες δύο γυναίκες, αλλά οι Αιτήσεις τους  απορρίφτηκαν. Για την ιστορία, ήταν η Φλωρεντία Φουντουκλή και η Ελένη Ρούσου.

Η Ιωάννα  Στεφανόπολι έγινε και η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα διευθύντρια του ΑΠΕ, του Εθνικού Πρακτορείου Ειδήσεων,  όπως λένε τα γραπτά, επί Βενιζέλου.

Καλλιρόη Παρρέν  Η πρώτη δημοσιογράφος γυναίκα, η πρώτη φεμινίστριαστην Ελλάδα. Δημιούργησε την πρώτη Εφημερίδα «Εφημερίς των Κυριών» που απευθύνονταν μόνο στις γυναίκες και η συντακτική ομάδα αποτελούνταν μόνο από γυναίκες

Ανέπτυξε  πολύπλευρη δραστηριότητα και έκανε πρωτοπόρους αγώνες για την χειραφέτηση της γυναίκας στην Ελλάδα.  Ακούραστα και επίμονα για τα δικαιώματα της γυναίκας στην εργασία, την εκπαίδευση και την συμμετοχή της στην πολιτική ζωή. Πίστευε και έγραφε «οι στόχοι  και τα όνειρα  δεν έχουν και δεν πρέπει να έχουν φύλο»

Το 1887-1888 γράφεται στην «Εφημερίς των Κυριών» και ακούγεται για πρώτη φορά το Σύνθημα «Ψήφος στη Γυναίκα»Πραγματικότητα έγινε το 1934 στις Δημοτικές, επί πρωθυπουργίας Π. Τσαλδάρη  και το 1956 στις Βουλευτικές εκλογέςεπί πρωθυπουργίας Κ. Καραμανλή.

Το 1890  εργάτριες και υπηρέτριες μάθαιναν να γράφουν και να διαβάζουν στη «Σχολή τής Κυριακής απόρων γυναικών και κορασίων» της  Παρρέν.

Το  1911 η Παρρέν θα πρωτοστατήσει στην ίδρυση του «Λύκειο  των Ελληνίδων» για τη διάσωση των ελληνικών παραδόσεων.

Τα γραπτά λένε ότι η Παρρέν συνέβαλε καθοριστικά στο να καταπέσουν παγιωμένα στερεότυπα στον ανδροκρατούμενο  κόσμο.

Το 1893 η  Αγγελική Παναγιωτάτου(με την αδερφή της Αλεξάνδρα) πετυχαίνουν την εισαγωγή τους στην τότε Ιατρική Σχολή Αθηνών (το 1892 είχαν απορριφθεί). Εδώ ταιριάζει ο συχνός προβληματισμός μας «Τι σου είναι ο άνθρωπος !»  Το τόσο επίκαιρο και σοβαρό θέμα τα τελευταία χρόνια, αυτό  του booling το δεχόταν τέσσερα χρόνια το 1893-1897,  η  Παναγιωτάτου από τους  συμφοιτητές  της φωνάζοντας της   «Στην κουζίνα, στην κουζίνα» ταυτόχρονα με ποδοκροτήματα.

Το 1908  η Αγγελική Παναγιωτάτουθα γίνει  η  πρώτη Ελληνίδα  Υφηγήτρια στην Ιατρική Σχολή  Αθηνών και παρουσία του Ε. Βενιζέλου θα δώσει το πρώτο μάθημα της.Και τότε οι φοιτητές πάλι θα την αποδοκιμάσουν, πάλι booling.

Η Παναγιωτάτου θα παραιτηθεί σύντομα και θα γυρίσει  στο Παν. Καϊρου όπου από το 1900 ήταν Καθηγήτρια. Εκεί είχε πρωτοστατήσει στον μαζικό εμβολιασμό για τη Χολέρα, την  Πανούκλα και τις Τροπικές Ασθένειες. Η Αίγυπτος την τίμησε δύο φορές ως η πρώτη σταυροφόρος της υγιεινής και με το Παράσημο του Τάγματος του Νείλουτο 1902.

Η Πατρίδα της η Ελλάδα δεν μπόρεσε να την κρατήσει, την ανάγκασε να ξαναφύγει μέχρι το 1938 όταν εκλέγεται έκτακτη καθηγήτρια στην Ιατρική. Ευτυχώς η Ακαδημία Αθηνών θα την τιμήσει το 1950 ως Αντεπιστέλλον Μέλοςκαι γίνεται έτσι η πρώτη Ελληνίδα επιστήμονας με αυτόν τον τίτλο.

Πολύμνια Παναγιωτίδου. Το 1895 είναι η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που πετυχαίνει στη Φαρμακευτική Σχολή (τότε Φαρμακευτικό Σχολείο). Το Δεκέμβριο του 1899 γίνεται η πρώτη Ελληνίδα Φαρμακοποιός με ιδιωτικό Φαρμακείο. Ήταν άτυχη όμως, πέθανε από τύφο μετά από δύο μήνες. Της αποδίδεται η τιμητική για την εποχή και τα ήθη τότε  φράση «Προκειμένου περί επιστήμης, άνδρες και γυναίκες είναι ίσοι» Την είπε με την παραίτηση της στο Συμβούλιο του Ευαγγελισμού όταν της ανακοίνωσαν ότι ο μισθός της (είχε προσληφθεί στον Ευαγγελισμό) θα είναι τα δύο τρίτα του μισθού του άνδρα που κατείχε τη θέση πριν.

Ανθή Βασιλειάδου. Το 1900 διορίζεται τακτική γιατρός στις γυναικείες φυλακές.  Γίνεται έτσι η πρώτη Ελληνίδα γιατρός που διορίζεται σε δημόσια θέση στην Ελλάδα. Ήταν βασική συντάκτρια της «Εφημερίς των Κυριών» και φεμινίστρια, διεκδικώντας τότε τη γνώση και την εργασία για τις γυναίκες.

Βικτωρία Μαργαριτοπούλου. Τα γραπτά την γράφουν ως πρώτη  Ελληνίδα γυναίκα γιατρός  που εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1915.  Ήταν και η πρώτη και μόνη Ελληνίδα γυναίκα γιατρός γραμμένη στον Ιατρικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης το 1924.

Αλίκη Διπλαράκου. Ήταν η πρώτη Ελληνίδα η οποία  εκλέχτηκε Μις Ευρώπη το 1930.  Τα γραπτά λένε ότι ήταν και η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που ηθελημένα ΄έσπασε΄ το Άβατο του Αγίου Όρουςντυμένη άντρας.

Κατίνα Παξινού.Η Ιστορία την έγραψε  ως πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που κέρδισε Βραβείο Όσκαρ (Β΄  γυναικείου ρόλου) το 1944 στην ταινία «Για ποιον χτυπά η καμπάνα»

Ευγενία Πέγιου,  Μίνα Γιάννου,  Το 1948, Οκτώβριος, ως  αντάρτισσες σε ομάδα    μπαίνουν    αναγκαστικά στο Άγιο Όρος με σκοπό να μαζέψουν τρόφιμα για τις ανάγκες του ΔΣΕ παραβιάζοντας έτσι το Άβατο του Αγίου Όρους.  Η Πέγιου από χωριό στη Χαλκιδική ήταν τότε 17 χρονών.  Η Γιάννου μετά τη μεταπολίτευση για χρόνια ήταν βουλευτής στη Θεσσαλονίκη με  το ΚΚΕ.

Ελένη Σκούρα. Δικηγόρος  από το Βόλο.Το 1953 με το Κόμμα Συναγερμός γίνεται η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα  Βουλευτής.  Στη  δήλωση της αμέσως μετά την εκλογή της,   μεταξύ άλλων είπε «….Γνωρίζω ότι, ως πρώτη και μοναδική γυναίκα εις την  Βουλήν έχω μεγάλας ευθύνας και πολλά καθήκοντα….» Προτομή της στο Δημαρχείο Βόλου.

Κατά τον Ριζοσπάστη η πρώτη γυναίκα Βουλευτής στην Ελλάδα δεν είναι μία, αλλά 5 που εκλέχτηκαν  στην Κυβέρνηση της Ελεύθερης Ελλάδας (ΠΕΕΑ)στις Εκλογές το Μάρτιο του 1944 οι οποίες έγιναν στην «Ελεύθερη Ελλάδα»

Μαρία Σβώλου,Καίτη Νισυρίο –Ζεύγου (Αθήνας), Χρύσα Χατζηβασιλείου (Πειραιάς),Μάχη Μαυροειδή (Καλαμάτα),Φωτεινή Φιλιππίδη (Λάρισα),Ευγενία Μαυροσκότη (Αιτωλοακαρνανία).

Μαρία Δεσύλλα-Καποδίστρια. Η Ιστορία την αναφέρει ως πρώτη εκλεγμένη Δήμαρχο στην Ελλάδα. Ήταν δισέγγονη του αδελφού του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας Ι. Καποδίστρια. Εκλέχτηκε  σε αναπληρωματικές εκλογές στην  Κέρκυρα το   1956, μετά το  θάνατο του Δημάρχου που ήταν σύζυγος της.

Η Ιστορίαόμως,  έγραψε  και  Μαρίκα Μπότση-Τσαπαλίρα,πρώτη Δήμαρχος στην  Ελλάδα-Αμαλιάδα από το Δεκέμβριο  του 1944 έως το Μάρτιο του 1945.  Δεν εκλέχτηκε με ψηφοφορία, αλλά διορίστηκε από την τοπική  Λαϊκή Επιτροπή  Αυτοδιοίκησης, θεσμός που είχε συσταθεί τότε από το ΕΑΜ στην Ελλάδα, σε διάφορες περιοχές, κυρίως στην λεγόμενη τότε ΄Ελεύθερη Ελλάδα΄

Λίνα Τσαλδάρη. Πολιτικός.Το 1956 γίνεται  ηπρώτη γυναίκα υπουργός, στο Κοινωνικής Πρόνοιας, επί  ΕΡΕ.Έδωσε βάρος στην Κοινωνική μέριμνα, καθώς και στη βελτίωση  των δικαιωμάτων των γυναικών στην ελληνική κοινωνία.

Μελίνα Μερκούρη. Η Ιστορία λέει ότι ήταν η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα  που κέρδισε  το Βραβείο  Ερμηνείαςγυναικείου Ρόλου στο Φεστιβάλ Καννών το 1960  στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή»

Κυρία Χαρίκλεια.Το 1962 ο τότε Υπουργός Συγκοινωνιών υπόγραψε την πρώτη επαγγελματική άδεια οδήγησης σε γυναίκα λέγοντας της «είναι ένα ασυνήθιστο επάγγελμα για γυναίκα και θα αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες…»Τα πρώτα πέντε χρόνια δούλεψε ως οδηγός σε εργοστάσιο και λίγα χρόνια μετά σε ταξί. Η ίδια κρατούσε  ως ενθύμιο το απόκομμα της εφημερίδας τότε με τον τίτλο «Η πρώτη γυναίκα επαγγελματίας οδηγός»

Ελένη Βλάχου. Δημοσιογράφος, εκδότης τύπου. Η Ιστορία την έχει ως την  πρώτη Ελληνίδα βουλευτή Επικρατείας το 1974 με τη ΝΔ.

Β. Παπανδρέου.  Σπούδασε οικονομικά, έγινε Λέκτορας στην ΑΣΟΕΕ και ασχολήθηκε με την πολιτική. Το 1989 το ΠΑΣΟΚ θα την στείλει Επίτροπο στην ΕΕ τότε ακόμα ΕΟΚ και θα γίνει η πρώτη  Ελληνίδα γυναίκα Επίτροπος.  Αντικείμενο «Απασχόληση,  Εργασιακές Σχέσεις και Κοινωνικές Υποθέσεις, Ανθρώπινο Δυναμικό,  Εκπαίδευση και Κατάρτιση, και  Ισότητα των Φύλων»

Το 1993 στις εκλογές θα συγκεντρώσει ρεκόρ ψήφων, πάνω από 256.000,  που από τότε δεν ξεπεράστηκε.  Έτσι θα γίνει και ο πρώτος πολιτικός και μόνος με ρεκόρ σταυρών σε εθνικές εκλογές στην Ελλάδα.  Μότο είχε το «εμείς» και όχι το «εγώ»

Με δική της πρόταση νομοθετήθηκε το ποσοστό 33% συμμετοχής γυναικών στους αυτοδιοικητικούς  συνδυασμούς από το 2002.

Στην Ευρώπη θα την αποκαλούν «Καρυάτιδα της Δημοκρατίας» και  «Σιδηρά Κυρία»

Αλέκα Παπαρήγα.  Το 1991, το  Φεβρουάριο, εκλέγεται ΓΓ του ΚΚΕ. Γίνεται   έτσι η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που εκλέχτηκε Αρχηγός Κόμματος.  Ίσως πρέπει  να αναφερθεί εδώ ότι προλαβαίνει τον τίτλο αυτό  από την Μ. Δαμανάκη, η οποία  θα εκλεγεί Αρχηγός του Κόμματος  ΣΥΝ  ένα μήνα όμως αργότερα.

Γαλάτεια Σαράντη.Με πτυχίο Νομικής, αλλά ασχολήθηκε με τη συγγραφή και  διέπρεψε κυρίως  στην πεζογραφία. Το 1997 γίνεται η πρώτη Ελληνίδα Ακαδημαϊκός στην Ελλάδα και μάλιστα είναι αξιομνημόνευτο ότι εκλέχτηκε με την πρώτη ψηφοφορία.

Άννα  Ψαρούδα-Μπενάκη.  Νομικός και Καθηγήτρια στη Νομική Σχολή Αθηνών Το 2004 ορκίζεται και γίνεται η  πρώτη Ελληνίδα γυναίκα  Πρόεδρος της Βουλής.

Ροδούλα Ζήση. Μηχανικός, πολιτικός. Το 2009 θα γίνει η πρώτη Ελληνίδα που εκλέγεται Αντιπρόεδρος της Βουλής.

Ρένα Ασημακοπούλου. Νομικός, Δικαστικός. Το 2011 θα γίνει η πρώτη Ελληνίδα  πρόεδρος του  Αρείου  Πάγου.

Βασιλική Θάνου.Νομικός, Δικαστικός.Το 2015 θα γίνει η πρώτη Ελληνίδα Πρωθυπουργός (Υπηρεσιακή). Ήταν στη σειρά  98^η , όλοι οι 97 πριν ήταν άνδρες.

Άννα  Ψαρούδα-Μπενάκη.  Το2020εκλέγεται Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και γίνεται ηπρώτη Ελληνίδα γυναίκα Πρόεδρος της Ακαδημίας.

ΚατερίναΣακελλαροπούλου. Δικαστικός.Ψηφίζεται, με αυξημένη πλειοψηφία  στηνΒουλή το 2020 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας  και γίνεται η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα  στο αξίωμα αυτό.Ενδιαφέροντα ανέπτυξε σε θέματα κράτους δικαίου, ισότητας των φύλων και περιβαλλοντικό δίκαιο.

Χρυσάνθη Νικολοπούλου. Από χωριό της Καβάλας. Τελείωσε τη Σχολή Ικάρωνκαι «κατέκτησε» τους ουρανούς  ως πιλότος.  Το 2024 γράφτηκε στην Ιστορία ως η πρώτη Ελληνίδα γυναίκαπιλότος σε μαχητικά F-16.

Θεοδώρα  Κουκουρίκου.  Νηπιαγωγός. Το 2023 έγινε η πρώτη Ελληνίδα δασκάλα που πήρε το Διεθνές Βραβείο Καλύτερου Δάσκαλου (GlobalTeacherAward).

Παναγιώτα Διαμαντή. Δασκάλα στο μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο στα Φουρνά Ευρυτανίας.  Έγινε το  Δεκέμβριο 2025 η πρώτη Ελληνίδα δασκάλα στον κατάλογο των  50 καλύτερων εκπαιδευτικών του κόσμου για το Βραβείο GlobalTeacherPrize 2026.Το 2021 στους 50 φιναλίστ  έφτασε η δασκάλα Βασιλική Θεοδώρου.

Παρασκευή (Βούλα) Πατουλίδου. Το 1992 στέφεται πρώτη Ελληνίδα γυναίκα αθλήτρια που κερδίζει  χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο. Ήταν  στο δρόμο 100μ. με εμπόδια στη Βαρκελώνη.

Κατερίνα Θάνου. Γράφτηκεως «χρυσή» ολυμπιονίκης στο δρόμο ταχύτητας 100 μ.,  το 2000, αλλά όχι ως πρώτη Ελληνίδα γυναίκα αθλήτρια  με χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο. Την πρωτιά την έχει η Πατπυλίδου.

Οι ΆνναΒερούλη  και  ΣοφίαΣακοράφα ήταν οι πρώτες Ελληνίδες γυναίκες που  πήραν μετάλλια  (1^ο και 3^ο, αντίστοιχα) στον ακοντισμό στο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα το 1982 στο ΟΑΚΑ.

Κατερίνα Στεφανίδη.Το 2016 γίνεται  η Ελληνίδα «χρυσή» Ολυμπιονίκης στο άλμα επί κοντώ.

Έλενα  Παπαρίζου. Είναι ηπρώτη και μόνη έως σήμερα Ελληνίδαμε την οποία η Ελλάδα   κέρδισε την πρώτη θέση στο Διαγωνισμό  Eurovisionτο 2005, με το εκπληκτικό  «MyNumberOne»

Βίκυ Λέανδρος. Ελληνίδα που κέρδισε την πρώτη θέση στο Διαγωνισμό  Eurovision το  1972, αλλά τραγούδησεγια  το Λουξεμβούργο με γαλλικό τραγούδι (Aprestoi).

Συγγνώμη από τις τόσες άλλες  Ελληνίδες που  πρώτες ΄έσπασαν΄ ανδροκρατούμενα επαγγελματικά  στερεότυπα  και δεν μπόρεσα να  τις εντοπίσω και να τις αναφέρω εδώ.

Πηγές: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ, TN (AI),Διαδίκτυο, ΜΜΕ.