Του δασκάλου Ηλία Γάγαλη

 

Είναι η γενιά που γεννήθηκε μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο μέχρι το έτος θανάτου του βασιλιά Παύλου και της νίκης του Γεωργίου Παπανδρέου και της Ενώσεως Κέντρου στις εκλογές του 1964.

Υπολογίζονται οι γεννηθέντες  Έλληνες στο διάστημα αυτό σε 2.500.000-3.000.000 άτομα.

Τότε που τα μικρά παιδιά έπαιζαν στις αλάνες και έτρωγαν σε βρεγμένη φέτα ψωμιού ζάχαρη.

Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές δεν υπήρχαν ούτε τα κινητά κι έτσι τα μικρά παιδιά που ήταν πολλά έπαιζαν στο σπίτι ή συνήθως εκτός με τους φίλους τους, στην πόλη ή στο χωριό.

Τα χωριά εκείνη την εποχή ήταν γεμάτα κατοίκους ,με τα σχολεία τους και τους δασκάλους τους που και αυτιά τραβούσαν και βέργα είχαν για τους άτακτους και ατίθασους μαθητές.

Τα σχολεία μέχρι και τη δεκαετία του 1950 και 1960 υπήρχαν οι σχολικοί κήποι όπου οι μαθητές έρχονταν σε επαφή με τα δέντρα και τα φυτά που υπήρχαν σ’ αυτούς.

Το 1964-68 ήρθε το ηλεκτρικό ρεύμα σε οικισμούς της υπαίθρου και πέρασαν τα σπίτια από τη γκαζόλαμπα σε μια άλλη εποχή.

Οι μαθητές το 1974-76 μάθαιναν ξυλοκοπτική με μικρά πριονάκια και ξυλογλυπτική. Τα κορίτσια ασχολούνταν με το κέντημα και τη ραπτική.

Η καθαρεύουσα διδάσκονταν ως το 1976 στις δυο τελευταίες τάξεις του δημοτικού σχολείου. Η μετωπική διδασκαλία επικρατούσε στις σχολικές τάξεις και πολλές φορές όταν οι μαθητές συναντούσαν τους δασκάλους τους εκτός σχολείου μερικές φορές κρύβονταν φοβούμενα να τους συναντήσουν.

Οι φοιτητές οδοντιατρικής έβγαιναν στις  επαρχιακές πόλεις για πρακτική εξάσκηση σε μαθητές των Δημοτικών Σχολείων.

Το 1978 υπήρχε στη Β΄ Γυμνασίου το μάθημα της Φυτολογίας όπου οι μαθητές διατηρούσαν το Φυτολόγιο και έβαζαν αποξηραμένα φύλλα δένδρων και φυτών της Ελλάδος.

Φροντιστήρια ξένων γλωσσών υπήρχαν στις πόλεις το 1978 όπου κάποιοι μαθητές φοιτούσαν.

Στα χωριά και στις πόλεις τα παιδιά γνώριζαν όλα τα δένδρα και τα ζώα της πλάσης.

Στα πολλά παιχνίδια που έπαιζαν έξω τα παιδιά ξεχώριζαν: το κρυφτό, το κυνηγητό, τζαμί, τα μήλα, τη μακριά γαϊδούρα, τα καπάκια με τα καπάκια αναψυκτικών, τα τόξα με τα βέλη παίζοντας τους ινδιάνους, τον πετροπόλεμο μερικές φορές, το ποδόσφαιρο σε χωμάτινο τερέν. Για δοκάρια βάζαμε δυο πέτρες.

Δεν ήταν όλα ιδανικά. Το χειμώνα τα σχολεία δεν έκλειναν λόγω κακοκαιρίας. Οι μαθητές πολλές φορές στα χωριά κουβαλούσαν κι ένα ξύλο για θέρμανση για τη ξυλόσομπα του Σχολείου.

Στα μεγάλα χωριά τα παιδιά χωρίζονταν σε ομάδες και διοργάνωναν μόνοι τους αγώνες στίβου σε όλα τα αθλήματα αλλά και πρωτάθλημα ποδοσφαίρου με υποομάδες που είχαν τις δικές τους έδρες σε διαφορετικές περιοχές του χωριού.

Οι γονείς τους δε γνώριζαν που βρίσκονται τα παιδιά και δεν τα πολυέψαχναν.

Κίνδυνοι πάντα υπήρχαν όπου υπήρχε νερό και όχι μόνο: στα ποτάμια, στις λίμνες στη θάλασσα, σε γκρεμούς και ρέματα σε βουνά και  σε λαγκάδια.

Η περιέργεια κάποιων παιδιών με υπολείμματα πυρομαχικών δυστυχώς προξένησε ακόμη και θανάτους παιδιών.

Σκαρφαλώναμε σε δένδρα και σε σκεπές. Μάθαμε να κολυμπάμε σε βιρούς (βαθουλώματα με νερό) σαν τους βατράχους μέσα σε βούρκους.

Πιάναμε μικρά ψαράκια σε βιρούς με τα χέρια.

Τα εμβόλια γίνονταν τακτικά στους μαθητές. Μετά το 1946 λειτουργούσαν στα Σχολεία συσσίτια όπου σε καζάνια μοιράζονταν φαγητό στα παιδιά.

Ειδική Αγωγή δεν υπήρχε οπότε όλοι αντιμετωπίζονταν με το ίδιο τρόπο από τους τότε δασκάλους.

Οι βαθμοί που παίρναμε στο Δημοτικό σχολείο δεν ήταν όλοι άριστα, αλλά ελάχιστοι ήταν στο άριστα δηλαδή στο 9 και στο 10. Στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο το 19 και στο 20 ήταν άπιαστο όνειρο.

Οι δουλειές στα γεωργοκτηνοτροφικά χωριά ήταν πολλές και οι γονείς έβαζαν τα παιδιά από το δημοτικό και πρόβατα και αγελάδες να βόσκουν αλλά και να βοηθούν όλοι στις γεωργικές και μη εργασίες που προέκυπταν. Έτσι όλοι είχαν καθήκοντα και υποχρεώσεις και όχι μόνο παροχές. Οι νέοι δεν φοβούνταν τη λέξη εργασία δοκιμάζοντας πλήθος διαφορετικών εργασιών.

Όταν τα παιδιά συναντούσαν στην εκκλησία ένα μεγαλύτερο του παραχωρούσαν τη θέση τους στο στασίδι της εκκλησίας.

Τα παιδιά τότε έκαναν επιδρομές σε οπωρώνες  και δενδρώνες απολαμβάνοντας τους καρπούς, διακινδυνεύοντας πολλές φορές από την παρουσία των ιδιοκτητών που φύλαγαν καραούλι δίπλα στις περιουσίες τους.

Η λέξη κατάληψη στο Σχολείο ήταν άγνωστη λέξη, ούτε περνούσε απ’ το μυαλό μας. Η λέξη κατάληψη ήταν άμεσα συσχετισμένη με τον ένδοξο ελληνικό στρατό στο ελληνοϊταλικό πόλεμο και την κατάληψη, χωριών, πόλεων, λόφων και βουνών στον εν λόγω πόλεμο.

Παραμονές Χριστουγέννων πηγαίναμε για τα κάλαντα τη νύχτα στα σπίτια με τις ξύλινες μεγάλες πόρτες. Οι νοικοκυρές εκτός από χρήματα μας έδιναν γλυκά ,φρούτα και ψωμάκια ζυμωτά και ψημένα σε ξυλόφουρνους. Τα χρήματα από τα κάλαντα τις περισσότερες φορές πήγαιναν για τα έξοδα της ποδοσφαιρικής ομάδας του χωριού που τα είχε ανάγκη.

Οι εκδρομές με το σχολείο είχαν κι αυτές το δικό τους ενδιαφέρον, γιατί πολλές φορές περπατούσαμε αρκετά μη λογαριάζονταν αποστάσεις μεταξύ χωριών των γύρω περιοχών.

Παχύσαρκοι μαθητές και υπέρβαροι υπήρχαν ελάχιστα μεταξύ μας και αν βρίσκαμε κάποιον, τον κοροϊδεύαμε πολλές φορές.

Εκτός σχολείου πλακωνόμασταν στο ξύλο όταν παίζαμε αλλά όταν βλέπαμε ότι κάποιος δε σηκώνει άλλο σταματούσαμε αμέσως το παιχνίδι του ξύλου.

Με την προσωπική επαφή σε καθημερινή βάση ανταλλάσαμε απόψεις και γνώμες με τους φίλους μας συμφωνώντας ή και διαφωνώντας πολλές φορές, βελτιώνοντας έτσι τον προφορικό μας λόγο.

Γράφαμε με το μολύβι και το στυλό στο χαρτί καθημερινά, έτσι καλυτερεύαμε το γραπτό μας λόγο.

Αριθμητικούς υπολογιστές δεν είχαμε κι έτσι όποιος δεν ήξερε αριθμητική ήταν με μειονεκτική θέση, γιατί δεν μπορούσε να ανταποκριθεί σε πρακτικά θέματα μέτρηση και υπολογισμού της καθημερινότητας.

Μέχρι το 1979 υπήρχε η γαλάζια ποδιά στην ενδυμασία των μαθητριών που ήταν άβολο αλλά συνάμα πρακτικό για τις περισσότερες από αυτές.

Το 1976 σταμάτησαν να φορούν ποδιές τα αγόρια στο Σχολείο.

Το 1976 σε επαρχιακές πόλεις υπήρχαν ακόμα στο Δημοτικό ξεχωριστά τμήματα αγοριών και κοριτσιών .

Το 1976 δώσαμε εισαγωγικές εξετάσεις για να μπούμε στο Γυμνάσιο, δεν περνούσαν όλοι.

Το 1978 δώσαμε εξετάσεις για να μπούμε στο Λύκειο που τότε είχε δημιουργηθεί.

Στις σχολικές γιορτές παίζαμε θεατρικά που έφτιαχναν και επιμελούνταν οι δάσκαλοι, θεατρολόγοι δεν υπήρχαν τότε στα σχολεία.

Συμμετείχαμε και στη χορωδία του Σχολείου στις Εθνικές γιορτές μια και Μουσικός καθηγητής δεν υπήρχε.

Στη λήξη των μαθημάτων τον Ιούνιο διοργανώνονταν οι γυμναστικές επιδείξεις των μαθητών-τριών από τους δασκάλους ,με την επίβλεψη πάντα του Διευθυντή του Σχολείου.

Στο Λύκειο το 1979-1981 κάθε Σάββατο πηγαίναμε για αθλητικές εκδηλώσεις στο Γήπεδο της πόλης όπου φοιτούσαμε.

Οι Baby Boomerms γεννήθηκαν και μεγάλωσαν χωρίς πολλά από τα σημερινά σύγχρονα μέσα (κινητό,υπολογιστή ,ΑΙ κ.τ.λ.) μέσα σε δυσκολίες αλλά απολάμβαναν κάποια πράγματα που λείπουν σήμερα στα σημερινά παιδιά και τους σημερινούς νέους. Ίσως διαβάζοντας αυτές τις σκέψεις κάποιοι να προβληματιστούν, άλλοι να αναπολήσουν χρόνους που μοιάζουν μακρινοί, αλλά και τόσο κοντινοί στη σκέψη μας. Σημασία έχει όσοι νέοι μπουν στον κόπο και διαβάσουν αυτό το κείμενο να κρατήσουν μόνο τα καλά στοιχεία αυτής της γενιάς που δοκιμάστηκε και μεγάλωσε κάτω από διαφορετικές συνθήκες ζωής.

Κοζάνη,6 Φεβρουαρίου 2026