Πέτρος Χ. Λόλας

Η Μάνα, η Μανούλα, η Μαμά, η Μητέρα γιόρτασε, τη γιορτάσαμε,  τη δεύτερη Κυριακή του Μάη. Ο Πατέρας, ο Μπαμπάς, ο Μπαμπακούλης γιορτάζει κι’ αυτός, τον γιορτάζουμε,   την τρίτη Κυριακή του Ιούνη.

Η Κοινωνία σε όλες τις περιόδους φαίνεται ότι αναγνώριζε  τι είναι η Μάνα και ο Πατέρας για τη ζωή και στη ζωή  κάθε ανθρώπου.

Γι’ αυτό  και τιμούσε και τιμά  αυτούς του δύο ανθρώπους, αυτούς που μας δίνουν τη ζωή, μας φέρνουν στη ζωή, μας χαράζουν, σημαδεύουν τη ζωή μας, καθορίζουν, προστατεύουν   τη  ζωή μας.

Αξίζει να  αναφερθεί  ότι,  στην Αρχαία Αθήνα θεωρούσαν ότι η γη είναι η πηγή κάθε μορφής ζωής και γι’ αυτό  κάθε χρόνο η «Λατρεία της Γαίας»  αποτελούσε τον γιορτασμό της μητέρας μέσα από τη μητέρα-γη.

Αντίθετα, στην Αρχαία Αθήνα  γιόρταζαν την ενηλικίωση των παιδιών όπου ο  Πατέρας ήταν το κύριο και τιμώμενο  πρόσωπο γιατί  ορκίζονταν επίσημα ότι το παιδί ήταν δικό του, ήταν τα λεγόμενα τότε Απατούρια.

Έχει σημασία να γραφτεί εδώ, για την ιστορία, που, πότε και πως ΄γεννήθηκε΄ η ιδέα να γιορτάζουμε αυτούς τους δύο ανθρώπους  μοναδικούς  και αναντικατάστατους για τον καθένα μας.

Είναι ενδιαφέρον και περίεργο μαζί ότι,  οι δύο αυτές γιορτές ξεκίνησαν σχεδόν τον ίδιο χρόνο στην Αμερική, το 1908.

Την ιδέα να τιμούμε, να γιορτάζουμε τη Μητέρα  και τον Πατέρα ΄συνέλαβαν΄  και ξεκίνησαν μια γυναίκα για τη Μητέρα και δύο γυναίκες για τον Πατέρα.

Η  πρώτη επίσημη τελετή μνήμης-γιορτής της Μάνας έγινε  το 1908 στην Αμερική  από την Άννα Τζάρβις (συνέχισε την πολύχρονη προσπάθεια της Μητέρας της από το 1858 έως το 1905) η οποία  από τότε  ξεκίνησε μια μεγάλη εκστρατεία και το 1914  ο τότε Πρόεδρος όρισε τη Γιορτή της Μητέρας ως επίσημη εθνική γιορτή  στις ΗΠΑτη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

Σταδιακά  η Γιορτή καθιερώθηκε σχεδόν σε όλες τις Χώρες. Στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1960. Για λίγα χρόνια  πριν γιορτάζονταν την Υπαπαντή.

Η πρώτη γιορτή του Πατέρα καταγράφεται και αυτή το 1908  στη Δυτική Βιρτζίνια που οργάνωσε η Γκρέις Γκόλντεν Κλέιτον, για  να τιμήσει 120 πατεράδες πουείχαν χάσει τη ζωή τους έναν χρόνο πριν σε ορυχείο.

Τα ΄χαρτιά΄ όμως, λένε  ότι την έμπνευση (από την Ημέρα της Μητέρας) για την καθιέρωση της Γιορτής του Πατέρα είχε μια άλλη γυναίκα, η SonoraDodd  η οποία    οργάνωσε το 1910 στην Ουάσιγκτον ειδική  μέρα γιορτασμού για τους πατεράδες όλου του κόσμου.

Αντίθετα με τη Γιορτή της Μητέρας, η Γιορτή του Πατέρα άργησε πολλά χρόνια για  να καθιερωθεί,  πρώτα το 1972, ως μόνιμη εθνική γιορτή των ΗΠΑ και ύστερα σταδιακά και σε άλλες Χώρες, όμως πολύ λιγότερες σε σύγκριση με εκείνη της Μητέρας.

Όπως οι Μάνες, και οι Πατεράδες  είναι  αμέτρητοι, τόσο πολλοί, αλλά  και τόσο διαφορετικοί.  Όμως,  παντού Μητέρα και Πατέρας, είναι αγάπη, φροντίδα, τρυφερότητα,  στοργή, έγνοια, αφοσίωση, προστασία.  Είναι όμως και έλλειψη και απουσία και ανάγκη.

Όπως οι Μανάδες, έτσι και οι Πατεράδες  είναι ΄ήρωες΄ και  σε έναν ΄κανονικό΄,  αλλά και σε έναν ΄ανάποδο΄ κόσμο. Αναγνώριση και τιμή δικαιούται και ο μονογονεϊκός Πατέρας για τη δύναμη, την υπομονή  και την επιμονή  του  να δώσει ότι μπορεί για τη διάπλαση των παιδιών του.  «….πεθαίνει κάθε μέρα….» έγραψε ο Μητσάκης (δες παρακάτω).

Και ο Πατέρας δεν αλλάζεται. Μόνο αν είναι ΄κακός΄. Και η  Κοινωνία μας  δυστυχώς ΄τα έχει όλα΄ και τα καλά και τα κακά.

Αντίθετα προς τη Γιορτή της Μητέρας που γιορτάζεται σε όλες τις Χώρες την ίδια μέρα, η Γιορτή του Πατέρα γιορτάζεται σε διαφορετικές μέρες, ανάλογα με τη χώρα.Στην Ελλάδα όπως και στις περισσότερες Χώρες η Γιορτή του Πατέρα είναι την τρίτη Κυριακή  του Ιουνίου.

Στην Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία γιορτάζεται τοΜάρτιο, στη Γερμανία της Αναλήψεως, στην Αυστραλίατην πρώτη Κυριακή της άνοιξης, πρώτη Κυριακή του Σεπτέμβρη(άνοιξη για το νότιο ημισφαίριο).

Για τον πατέρα γράφτηκαν ποιήματα. «….στον κόσμο που βρίσκεσαι τρελές χρυσαλλίδες/ θα να ‘ναι οι ελπίδες,  του κόσμου η ψευτιά…» (Βαλαωρίτης).

«Ήσυχα, γλυκά κοιμήσου,……./δεν ακούς τη θυγατέρα, δεν προσμένεις το παιδί……»  ΄Στον Πατέρα μου΄ του Παλαμά για την απώλεια του Πατέρα του.

Ο Σαχτούρης  στο ποίημα του  ΄Πατέρας΄ έγραψε «….Ήτανε ένας πατέρας γεμάτος αίμα και δάκρυα…… /που τον έδερναν οι άνεμοι και οι βροχές/και αυτός γελούσε»

Ποιήματα για τον Πατέρα έγραψαν και ο Βρεττάκος, ο Καβάφης και πολλοί άλλοι ποιητές μας.

Τις καθημερινές έγνοιες, τις θυσίες και τις αξίες του Πατέρα τις διαβάζουμε στο ποίημα ΄Ο πατέρας μου΄ του Λειβαδίτη « Θυμάμαι τον πατέρα μου …… με τα χέρια ροζιασμένα, γεμάτα από τον κάματο της μέρας …..όμως το βλέμμα του  είχε όλη την προστασία που χρειαζόμασταν….»Ακλόνητο, αδιάκοπο στήριγμα ο Πατέρας. Προστάτης  πάντα, μαζί και η Μάνα.

Η ανθολογία «Τα ωραιότερα ποιήματα για τον πατέρα» περιλαμβάνει ποιήματα από τους περισσότερους ποιητές μας.

Τον Πατέρα τον τραγούδησαν μεγάλοι μας συνθέτες  και μεγάλοι τραγουδιστές, Μπιθικώτσης,Καζαντζίδης, Γκρέυ, Νταλάρας, Αρβανιτάκη, Δημητρίου, Στ. Διονυσίου,  Μητροπάνος, Μελάς, κ.α.

Ο Μητσάκης έγραψε – μελοποίησε και ο Μπιθικώτσης τραγούδησε «Βάστα, καημένη μου καρδιά/τον πόνο ενός πατέρα/που για  να θρέψει δυο παιδιά/πεθαίνει κάθε μέρα….»

Ίσως, το τραγούδι «Γιατί Πατέρα»,  αυτό που έγραψε ο Βίρβος, μελοποίησε ο Καλδάρας και τραγούδησαν ο Καζαντζίδης με τηΓιώτα Λύδια (και άλλοι μετά)  να τα περιέχει και να τα λέει όλα για τον Πατέρα. Τις θλίψεις του, τις πίκρες, τα βάσανα,  τα μοιράζεται με τη Μάνα, γιατί καμιά φορά δακρύζει, γιατί φορές ξαγρυπνά,  την αγωνία, την έγνοια  και τα όνειρα του για τα παιδιά του«…όνειρα πλάθουμε για σας…», για τον κόσμο που ήθελε για τα παιδιά του, αλλά  δεν είναι αυτός που έπρεπε«…..γιατί παιδί μου ο ντουνιάς δεν είναι όπως νομίζεις….» Το έγραψε και ο Βαλαωρίτης (παραπάνω). Γι’ αυτό παραθέτονται όλοι οι στίχοι του τραγουδιού ΄Γιατί Πατέρα΄.

Παιδί
Γιατί πατέρα,(δις) /Είσαι θλιμμένος και σκεπτικός/Ποια μαύρη σκέψη σε βασανίζει/Και το ψωμί σου με πόνο τρως

Πατέρας
Γιατί παιδί μου στη ζωή/Δεν βλέπω άσπρη μέρα/Είναι πολλά τα βάσανα/Κι οι πίκρες του πατέρα

Παιδί
Γιατί πατέρα,(δις) /Τα δυο σου χείλη να μη γελούν/Μον’ απ’ τα μάτια σου αχ τα θλιμμένα/Δάκρυα μαύρα κρυφοκυλούν

Πατέρας
Γιατί παιδί μου ο ντουνιάς/Δεν ειν’ όπως νομίζεις/Σε κάνει πάντα να πονάς/Να κλαις και να δακρύζεις

Παιδί
Γιατί πατέρα,(δις) /Δεν έχεις ύπνο και ξαγρυπνάς/Κι όλα τα βράδια με τη μητέρα/Μιλάτε ώρες κρυφά από ‘μας

Πατέρας
Γιατί με τη μητέρα σου/Τα βάσανά μας λέμε/Όνειρα πλάθουμε για σας/Και κάπου κάπου κλαίμε

Υπάρχει παραλογή και στα Ποντιακά από τους Ν.  Τσιμαχίδη και Σ. Τσιμαχίδου.

«……….Γιατί, παιδί μ’, ετράνυνες/ατά με τη μάνα σ’ λέγω/Όθεν κέσ’ γυροκλώσκουμαι/ νουνίζ’ ατά και κλαίγω»

Τη σχέση Πατέρα και γιού μας την αποδίδει παραστατικά και το ποντιακό «Πατέρα» (έγραψε ο Γ. Μαυρίδης, μελοποίησε-τραγούδησε ο Ι. Βασιλειάδης)

«…..’Α στείλω γράμμαν σο Θεόν/και τάμαν τη λαλία μ/Εσύ κι εγώ πώς έχομε/έναν μόνο καρδίαν!……..» Τι Πατέρας ήταν αυτός που έκανε το παιδί του να νιώθει ότι οι δυο τους έχουν μία,  την ίδια καρδιά!

Και ένας Γάλλος μυθιστοριογράφος (Πρεβό) είπε «Η καρδιά ενός Πατέρα είναι το αριστούργημα της φύσης»

Στο ποντιακό τραγούδι ΄Η καρδιά τη πατέρα΄που έγραψε και μελοποίησε ο Γιώτης Γαβριηλίδης  διαβάζουμε και ακούμε τι λένε ο Πατέρας και ο γιός, ο ένας στον άλλο.

 Ο  Πατέρας καθησυχάζει το γιό εξομολογώντας  του  την αγάπη, τη θυσία  και ότι όσο ζει θα είναι το στήριγμα του.«…..Εξέρτς πως αγαπώ σε, υιέ μ’,/και ’ίνουμαι γουρπάνι σ’/Όσον ντο ζω θα είμαι εγώ/ση ζωή σ’ το στουλάρι σ’….»

Καιο γιός πως νιώθει και  τι είναι ο Πατέρας  γι’ αυτόν και του λέει «…..Εσύ είσαι το ανάσμα μ’,/ ήλιος, βρεχ̌ήν κι αέρα/και ση δίψαν κρύον νερόν/εσύ είσαι, πατέρα…….»

Τον Πατέρα τον ύμνησαν όχι μόνο ποιητές, αλλά και  συγγραφείς.  Ποιος δεν ξέρει, ή δεν άκουσε – διάβασε για το  ΄Γράμμα στον Πατέρα΄ του Κάφκα ! Τα ΄χαρτιά΄ λένε  για ένα από τα ποιο συγκλονιστικά  κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Να θυμηθούμε εδώ ότι αυτό το γράμμα δεν έφτασε ποτέ στα χέρια του πατέρα, το κράτησε η Μάνα όταν το διάβασε.

Πλούσια είναι όμως, και η Ελληνική λογοτεχνία. Και η κλασσική, παράδειγμα ΄Το μόνον της ζωής του ταξίδιον»  του  Βιζυηνούόπου καταφαίνεται πόσο καθοριστική-διαμορφωτική είναι η  απουσία και η μνήμη του Πατέρα.

Και η σύγχρονη, παράδειγμα  ΄Η καρδιά του πατέρα μου»  του  Κορτώ, όπου με συγκινητική γραφή καταθέτετε  η μεγάλη και αθόρυβη προσφορά και τρυφερότητα- έγνοια του Πατέρα για το παιδί του.

Διάσημοι ζωγράφοι, Έλληνες (Ιακωβίδης, Εγγονόπουλος, κ.α.),  και ξένοι,    αποθανάτισαντον πατέρα,  σε πίνακες τους, που σήμερα θεωρούνται αριστουργήματα.

Πίνακες παγκόσμια διάσημοι είναι  του Ρέμπραντ, του βαν Γκόγκ (΄Τα πρώτα βήματα΄)  και πολλών άλλων.  Ο  Ντύρερ  μας άφησε έναν ανεπανάληπτο πίνακα όπου αποθανάτισε τον πατέρα του δείχνοντας πολύ καθαρά, με λεπτομέρειες λένε οι ειδικοί,  το κουρασμένο και σοφό πρόσωπο του.

Την άδολη και μεγάλη αγάπη του Πατέρα, την έγνοια για τα παιδιά του, τη συγχώρεση για τα λάθη τους δεν  τη βρίσκουμε μόνο στη Λογοτεχνία, την Ποίηση, τα τραγούδια, τη ζωγραφική.

Την ακούμε  στην παραβολή του Ασώτου. Ο Πατέρας  έχει απέραντη αγάπη και τη σοφία να συγχωρήσει.

Μας την δίδαξαν  στους Μύθους του Αισώπου, Ο Πατέρας και οι Γιοι του. Η αγάπη  και η ομόνοια μεταξύ των αδερφών (και όχι μόνο) οδηγεί στην προκοπή.

Μας την είπαν, ή τη διαβάσαμε  σε  παραδοσιακά και λαϊκά  παραμύθια, όπως στο «Η Πεντάμορφη και το Τέρας». Ο Πατέρας αυτοθυσιάζεται για την κόρη και η κόρη για τον Πατέρα.

Τον ατέλειωτο καθημερινό αγώνα του Πατέρα και της Μητέρας να δώσουν στο παιδί τους τη σωστή ανατροφή, αρχές και αξίες, τη  διαβάζουμε και σε σύγχρονα παραμύθια, όπως  «Δεν μου αρέσει το γάλα» του Μ. Τσίτα, και πολλά άλλα.

Χρειάζεται να  σημειωθεί εδώ ότι η Γιορτή του Πατέρα είναι λιγότερο διαδεδομένη και θεωρείται συμπληρωματική εκείνης της Γιορτή της Μητέρας.

Να τονιστεί επίσης ,  ότι, η  Γιορτή του Πατέρα περνάει ποιο απαρατήρητη σε σύγκριση με εκείνη της Μητέρας, της Μάνας.

Το άρθρο δεν θα ήταν ολοκληρωμένο αν δεν επισημαίνονταν για  μια ακόμη φορά  ο πολύ σημαντικός ρόλος του Πατέρα με την αγάπη, την καθοδήγηση, τη στήριξη και τις αξίες, τις αρετές  της ζωής που δίνει στα παιδιά του. Ρόλος  ενός Πατέρα  καθοριστικός όχι μόνο για την οικογένεια, αλλά και  για μια δίκαιη και αξιακή κοινωνία.

Είναι ο Πατέρας με τη Μητέρα που διαπλάθουν «τον καλό  καγαθό Πολίτη»,  παιδαγωγικό και κοινωνικό ιδανικό σε κάθε πολιτισμένη κοινωνία από την εποχή ακόμη  της Αρχαίας Ελλάδας.

Την αξία του Πατέρα μας την μαρτυρούν  και αμέτρητα αποφθέγματα των αρχαίων προγόνων μας. Αξίζει να αναφερθούν εδώ   το του Ομήρου «Πατρός εξ αγαθού αγαθόν παίδα  γίγνεσθαι» και το του  Μαιάνδρου «Πατήρ ο θρέψας και προνοήσας,  ουχ ο γεννήσας μόνον»

Πατεράδες όλου του κόσμου Χρόνια Πολλά. Σας έχουμε στην καρδιά μας, δεν σας ξεχνάμε.

Υ.Γ. Ο γράφων ευχαριστεί ιδιαίτερα  τη σύζυγο του  Αναστασία για την  ιδέα, επιθυμία και επιμονή της για τούτο το άρθρο  και εκείνο της Μάνας.

ΠΗΓΕΣ: Διαδίκτυο, Τεχνητή Νοημοσύνη,   Βικιπαίδεια