Υπάρχουν στιγμές που η τέχνη παύει να είναι “ιστορία” και γίνεται ξανά αυτό που ήταν πάντα: μια χειρονομία και δράση ζωής. Ένα ίχνος πάνω σε επιφάνεια υλική και κοινωνική. Μια απόδειξη ότι το ανθρώπινο πνεύμα δεν εξαντλείται σε εξηγήσεις, αλλά ανασαίνει μέσα από χρώμα, ρυθμό και κυρίως τόλμη. Κάπως έτσι, αν ο Τζάκσον Πόλοκ περνούσε σήμερα από τα Γρεβενά, ίσως θα χαμογελούσε με την πιο απλή και συνάμα πιο σπουδαία αλήθεια: ότι ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός δεν είναι “τεχνοτροπία”, είναι μια ελευθερία. Και αυτή την ελευθερία τη συναντάς, καθαρή και ανόθευτη, εκεί όπου τα πράγματα δεν έχουν ακόμη ανάγκη να αποδειχθούν: στα νήπια.

Η έκθεση «Πιάσε νήμα.. κι έλα» του 4ου Νηπιαγωγείου Γρεβενών δεν είναι ένα ακόμη “σχολικό γεγονός”. Είναι μια πολιτιστική πράξη με χαρακτήρα, με σκέψη, με αισθητικό θάρρος. Πρόκειται για μια δράση που δεν περιορίζεται στο αποτέλεσμα, αλλά αναδεικνύει την ίδια τη διαδικασία ως δημιουργική εμπειρία: το παιδί που τολμά να χαράξει γραμμή, να επαναλάβει κίνηση, να στρώσει χρώματα, να αφήσει το σώμα να μιλήσει πάνω στο χαρτί/ύφασμα. Έτσι γεννιέται η εικόνα-σύμπαν: ένα πεδίο όπου η χαρά δεν είναι διακόσμηση, αλλά πρωταρχικό νόημα και εύρος παιδαγωγίας.

Σε αυτή την πρωτοβουλία αξίζει δημόσιο εύγε και μάλιστα με έμφαση. Διότι όταν μια σχολική μονάδα επιλέγει να μιλήσει στον τόπο της με τέχνη, όταν δίνει στα παιδιά όχι απλώς “δραστηριότητες” αλλά γλώσσα έκφρασης, τότε παράγει πολιτισμό! Η νηπιαγωγός Μαίρη Τζάγια δεν καθοδήγησε μόνο μια έκθεση αλλά άνοιξε έναν δρόμο. Έδειξε πώς η εκπαίδευση μπορεί να γίνει πολιτιστική πρωτοβουλία σε μικρή κλίμακα: με περιεχόμενο, με ευαισθησία και με όραμα! Η πρωτοβουλία της επιβεβαιώνει κάτι που συχνά ξεχνάμε πως ο πολιτισμός δεν ξεκινά από μεγάλες αίθουσες. Ξεκινά από τους ανθρώπους που τολμούν να εμπνεύσουν!

Μετά τον απίστευτο ενθουσιασμό μου από την έκθεση προτείνω δημόσια μια ιδέα που θεωρώ αξίζει να πάρει μορφή, να υλοποιηθεί άμεσα και να εξελιχθεί. Θυμαστε τα φωτεινά πλαίσια που είχαν τοποθετηθεί σε σημεία της πόλης εδώ και πολλά χρόνια και τα οποία ΠΟΤΕ δεν αξιοποιήθηκαν και απλά όπως τοποθετήθηκαν έτσι απομακρύνθηκαν ανεκμετάλλευτα και χωρίς περιεχόμενο/μήνυμα; Να τοποθετηθούν ΞΑΝΑ στην πόλη, με backlit υλικό (εκτυπώσεις υψηλής ανάλυσης σε φωτεινά κουτιά), ώστε το έργο των παιδιών να γίνει μέρος του δημόσιου χώρου. Όχι ως “στολισμός”, αλλά ως ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ. Μια πόλη που περπατιέται σαν αίθριος χώρος τέχνης και επιτρέπει να κυκλοφορούν οι άνθρωποι ανάμεσα σε έργα που έχουν νόημα, μήνυμα, σύμβολα και κυρίως χρώμα και χαρά. Να “φωτίζονται” δρόμοι, πλατείες, διάδρομοι και σημεία αναμονής με εικόνες που δεν κραυγάζουν, αλλά μεταδίδουν: αισθητική αναγωγή. Αυτό που στερήσανε από την πόλη μας οι έχοντες την πολεοδομική και αισθητική ευθύνη στις δεκαετίες της ανοικοδόμησης.

Ας γίνει η αρχή με το έργο των πεντάχρονων “Μεγάλων Καλλιτεχνών” των Γρεβενών, που απεικονίζεται στην εικόνα που συνοδεύει το παρόν άρθρο. Γιατί, ας το πούμε καθαρά: δεν μας έδειξαν μόνο τι μπορούν να καταφέρουν με την καθοδήγηση της δασκάλας τους. Μας έδειξαν κυρίως πού να κοιτάξουμε και αυτό είναι εξαιρετικά πολύτιμο. Σε μια εποχή που οι κοινωνίες κουράζονται από τον κυνισμό, τα παιδιά υπενθυμίζουν ότι η ελπίδα δεν είναι σύνθημα, είναι μια πυξίδα προσανατολισμού. Είναι το βλέμμα που επιλέγει το χρώμα. Αυτό είναι το μεγάλο μάθημα της έκθεσης: ότι η τέχνη μπορεί να είναι ταυτόχρονα παιχνιδιάρικη και βαθιά, αθώα και δυνατή, απλή και αποκαλυπτική. Και ότι ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός, από τον Πόλοκ ως τις σημερινές εκφάνσεις του, δεν ψάχνει τελικά μόνο να “εξηγήσει” τον κόσμο αλλά κυρίως ψάχνει να τον κάνει ανεκτό, κατοικήσιμο και φωτεινό για όλους μας!

Εύγε στους συντελεστές για αυτή την απρόβλεπτη και απίστευτη έκθεση. Και κυρίως, εύγε γιατί μας θύμισαν ότι η τέχνη δεν ανήκει στους ειδικούς — ανήκει σε όποιον τολμά να ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ. Ποτέ δεν θα πίστευα ότι θα μου δινόταν η ευκαιρία να φωτογραφηθώ δίπλα σε ένα ομαδικό έργο τέχνης και να έχω αγκαλιά έναν από τους λιλιπούτειους καλλιτέχνες του! Τον Εμμανουήλ! Τον ευχαριστώ από καρδιάς, όπως και την κ. Μαίρη Τζάγια για την χαρά που μας προσέφεραν. Μπράβο στο Χώρο Πολιτισμού Νικολάου & Ελένης Καρναβά, Μπράβο στην κ. Μαίρη Τζάγια, μπράβο στις μικρές και στους μικρούς μας Καλλιτέχνες και μπράβο στους γονείς τους!

Με δημιουργικό ενθουσιασμό,

Στέλιος Παπαλαμπρόπουλος

Σχεδιαστής, MBA, CCi’s