mitsios n anim

kanellis 2small soupiadou m s xryshs

tzatzis k fotini tziouvara s mpourellas s 

Σάββατο, 09 Ιανουάριος 2016 15:03

ΤΑΦΑΙ ΠΡΩΙΜΟΥ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΝ ΠΙΝΔΟΝ

Η αναγγελία επικείμενης ισοπέδοσης της κεντρικής πλατείας του χωρίου Σπήλαιον Γρεβενών προκάλεσε την διενέργεια δοκιμαστικών τομών εις διάφορα τμήματα αυτής κατά τον μήνα Αύγουστο 1970. Ήτο ήδη γνωστόν, δη κατά καιρούς είχον αποκαλυφθή τυχαίως κατά την εκτέλεσιν οικοδομικών εργασιών ταφαί η απλώς διεσκορπισμένα οστά, ουδέποτε όμως εγένετο συστηματική έρευνα προς τον σκοπόν του χρονολογικού προσδιορι¬σμού αυτών ιδιαιτέρως αξιόλογα ήσαν τα τυχαίως αποκαλυοφθέντα κατά τό 1958 χαλκά κοσμήματα, άτινα εν συνεχεία παρελήφθησαν υπό του τότε Εφόρου Αρχαιοτήτων της περιοχής. Παρόμοια των ανωτέρω και σύγχρονα είναι και τά υφ’ ημών ανευρεθέντα.:.
Αι δοκιμαστικοί τομαί απεκάλυψαν εις βάθος 0.30 - 0,40 μ. από της επιφα-νείας του εδάφους τάφους λακκοειδείς, ο αριθμός των οποίων δεν ήτο εύκολον να προσόιορισθή λόγω της πυκνής και ατάκτου διατάξεως. Ή έλλειψις μεγα¬λυτερας επιχώσεως και γενικώς ή δια¬ταραχή τών χωμάτων δικαιολογείται από το γεγονός των παλαιοτέρων ισοπε¬δώσεων της πλατείας, ως και άλλων χω¬ματουργικών εργασιών. Ούτω δεν είναι βέβαιον, εάν αι ταφαί περιείχοντο εντός τύμβου ή εάν απλώς απετέλουν ομάδα. Οι λάκκοι τών ταφών. των οποίων το δάπεδον συμπίπτει κατά κανόνα με το αρχικόν έδαφος,περιείχον χώμα καστανόν με ολίγους λίθους, ενώ το χρώμα του αρχικού εδάφους είναι έρυθρόφαιον, σκληρόν και περιέχει πολλούς χάλικας. Πάντως, από τας ενδείξεις που υπάρχουν εις την πέριξ περιοχήν, θά πρέπει να ήτο εν λίαν έκτεταμένον νεκροταφείον. Εις έτερα σημεία της πλατείας ανευρέθησαν ταφαί μεταγενέστεροι με καλώς διατηρημένους σκελετούς, πιθανώτατα των χριστιανικών χρόνων, άνευ κτερι¬σμάτων. Άπαντα τα ευρήματα φυλάσσονται εις το Μουσείον Βέροιας και φέοουν άοιθμόν ευρετηρίου 796 - 819
Εκ των παρατηρηθέντων στοιχείων δεν δύναται να καθορισθεί ο προσανατο-λισμός των νεκρών μετά βεβαιότητος, ού¬τε και η διάταξις των ταφών• πάντως, οι τρείς συνολικώς ανευρεθέντες, υπτίως τοποθετημένοι, σκελετοί ήσαν περίπου προσανατολισμένοι από. ΝΑ. προς ΒΔ. Τα ανευρεθέντα κοσμήματα επί των σκε¬λετών είναι άπαντα χαλκά πλην ενός σιδηρού δακτυλίου• επίσης ευρέθησαν ολίγαι χάνδραι εξ υαλομάζης. Εκ της μη ανευρέσεως όπλων εικάζεται ότι πρόκειται περί γυναικείων τάφων
Ταφή Α’
Σκελετός μήκους 1,80.Το κρανίον περιέβαλλον δύο τεμαχια επιμήκους ελάσματος αποτελούντος στεφάνην περί την κεφαλήν. ή όποια κατά τήν διάμετρον :ης ενούται δι’ ετέρου ελάσματος από του κέντρου του μετώπου μέχρι του κέντρου τού αυχένος. Το έλασμα κοσμείται διά στιγμών» σχηματιζόμενων δι’ έκρούσεως εκ των όπισθεν. Μία σειρά στιγμών υπάρχει κατά μήκος του άνω και κάτω πέρατος και κατά διαστήματα επαναλαμ¬βάνεται, ως σταθερόν διακοσμητικόν θέμα κύκλος εκ στιγμών πέριξ ομφαλού Μήκ. α τεμαχίου : 0.335 μ., β τεμαχίου: 0.26 μ., πλ. ελάσματος: 0.015 μ. Παρόμοιας τεχνικής έλασμα-διάδημα ευρέθη εις Βεργίναν.
Επί του άνω μέρους του σκελετού ευρέθησαν διεσκορπισμέναι οκτώ οκτώ-σχημοι πόρπαι , διαφόρων μεγε¬θών (μήκ. 0,11 -0.028 μ.). Αι πόρπαι αύται, συμφώνως προς την τυπολογικήν κατάταξιν του Alexahder, κατατάσσονται εις τον τύπον Ιb και Ιe. Τάς πόρπας τύ¬που Ιb θεωρεί o Ανδρόνικος απλώς ώς σπειροειδή κοσμήματα, αλλά και έάν ακόμη τό δεχθώμεν, ομοιάζουν πολύ προς τον υπό του Alexahder αποκαλούμενον σπάνιον τύπον πόρπης. Οπωσδήποτε πρέπει να ήτο περισσότερον συνηθισμένον κόσμημα εις τό Σπήλαιον από ότι εις την Βεργίναν. Τρία σπειροειδή κο¬σμήματα ευρέθησαν πλησίον του κρα¬νίου ( μήκ. 0,048 - 0,03 μ. ).
Πέντε.ψέλια διαμέτρου (0,05- 0,065) απλού κύκλου είτε κλειστού είτε με πέρατα μη ενούμενα. Άπαντα είναι ρομβοειδούς διατομής και φέρουν διακοσμιτικας εγκοπάς εις τα πέρατα.Πρόκειται περι συνήθους τύπου ψελίων απαντωμένου εις διαφόρους οικισμούς της Μακεδονίας. Χαλκούν περιλαίμιον μήκους μήκους 0,30 μ εκ συνεστραμμένου του οποίου το εν πέρας συστρέφεται σχηματίζον σπείραν, ενώ το έτερον καταλήγει σε αιχμή.Δεκατέσσαρες δακτύλιοι μη εφαπτομένων περάτων εκ λεπτού πεπλατυσμένου ελάσματος τρείς έξ αυτών αποτελούνται εκ δύο η τριών σπειρών. Τεσσαράκοντα περίπου τεμάχια σπει¬ροειδών ελασμάτων του συνήθους εν Βεργίνη τύπου. Τρείς μικροί διπλοί πελέκεις εντόνως καμπύλων περάτων με οπάς συνδέσεως εις τό κέντρον και τα πέρατα, μεγ. μήκ. έκαστος 0.05 μ. . Χαλκούς όρμος αποτελούμενος εκ κυλινδρικών ελασμάτων, ενώ εις το κέντρον έχει δύο μεγαλύτερα άμφικωνικά . Ενθυμίζει παρόμοιον της Τσαουσίτζα.
Ταφή Β'
Ελάχιστα τμήματα σκελετού. Δύο μεγάλαι άκέραιαι όκτώσχημοι πόρπαι τύπου Ιb, μήκ. 0.17 μ. εκάστη. Εις σιδη¬ρούς δακτύλιος κλειστός, διαμ. 0.015 μ.Τμήμα διώτου αγγείου, σώζον την μίαν ταινιωτην λαβήν και μικράς τριπλάς αποφύσεις εις τας άλλας πλευράς του. Ύψος. 0.12 μ. Φέρει καστανήν αμαυράν διακόσμησαν επί ερυθρού έδάφους ( χρώ¬μα πηλού ). Τά διακοσμητικά θέματα εί¬ναι : επάλληλοι ταινίαι επί της λαβής, δικτυωτόν πλέγμα και τρίγωνα « δικτιωτά» με την κορυφήν προς τα κάτω, εναλ¬λάξ μέ καθέτους ταινίας. Ομοιάζει προς την τεχνικήν της διακοσμήσεως και τά θέματα περισσότερον προς τα των αγ¬γείων της Αίανής (Ν. Κοζάνης), Πάτελι ("Αγ. Παντελεήμων Φλωρίνης ) και κοιλάδος Μοναστηρίου .
Ταφή Γ'
Τμήματα σκελετού. Επ’ αυτού διεσκορπισμέναι εξ χάνδραι ( ψήφοι όρμου ) εξ υαλομάζης (κίτρινου, κυανού και πρασίνου χρώματος). Επίσης ευρέθη¬σαν δύο τεμάχια σπειροειδών έλασμάτων, όμοια προς εκείνα της ταφής Α, και τρεις δακτύλιοι άπλοί εκ πεπλατυσμένου ελάσματος. Εν ακέραιον ( προχοειδές) μόνωτον αγγείον ύψους0.08 μ. Φέρει εις τρία διαφορετικά σημεία τής κοιλίας μαστοει¬δή άπόφυσιν Όμοιου τύπου αγγεία έχουν εύρεθή εις περιοχήν Κο-ζάνης.
Γενικώς, τά περιγραιφέντα ευρήματα δεν δύνανται νά χρονολογηθώσιν άργότερον από τόν 9ον αιώνα,
Τό Σπήλαιον εύρισκόμενον επί απο¬τόμου υψιπέδου πλησίον του ποταμού Βενετικού, κατέχει τοποθεσίαν δεσπόζουσαν επί των οδών των συνδεουσών την Ήπειρον με την Μακεδονίαν και με την ΒΔ. Θεσσαλίαν. Τά ανωτέρω ευρή-ματα θά βοηθήσουν εις την συγκριτικήν μελέτην των ευρημάτων της Βίτσας - Η¬πείρου και εκείνων τών άλλων συνοι¬κισμών της Δυτ. Μακεδονίας. Άλλωστε, ολόκληρος η περιοχή του Νομού Γρε¬βενών δεν έπαυσε ποτέ να δίδη παραδεί-γματα χρήσιμα διά την μελέτην των διεισδύσεων και μετακινήσεων από Β. προς Ν. και από Α. προς Δ. περί το τέλος της 2ας χιλιετίας.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΕΞ ΑΘΗΝΩΝ IV 1971
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΡΩΜΙΟΠΟΥΛΟΥ (ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ)

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΥ


ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ